http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%9B%D0%95%D0%A2%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%95%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%ABКЛЕТКА ТЕОРИЯСЫ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T00:21:58ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9B%D0%95%D0%A2%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%95%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&diff=77791&oldid=prevTemirkan, 05:18, 12 Март (Жалган куран) 2026 карата2026-03-12T05:18:46Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:18, 12 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КЛЕТКА ТЕОРИЯСЫ -</b>тирүү организмдердин келип чыгышы, өнүгүшү ж-а түзүлүшү бирдей экендигин далилдеген биологиялык жыйынтык.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del>Өсүмдүктүн клеткалык түзүлүшүн биринчи бо&shy;луп англиялык физик Р. Гук (1665) байкаган. Андан кийин голландиялык табият таануучу А. Левенгук (1680) бир клеткалуу организмдерди ачкан ж-а бирин&shy;чилерден болуп жаныбар клеткасын (эритро&shy;циттер) көргөн. Кийинчерээк италиялык окумуштуу Ф. Фонтана (1781) жаныбар клеткасын сүрөттөп жазган. Өсүмдүк клеткасынын ядросун англиялык окумуштуу Р. Броун (1831) ачкан. Клетка теориясын түзүүгө немис физиологу Т. Шванн чоң салым кошкон.<br>Өсүмдүк ж-а жаныбарлардын ткандык түзүлү&shy;шүн салыштырып, алардын клеткалык түзүлү&shy;шүнүн ж-а өсүүсүнүн окшоштугун көрсөткөн. Кийинчерээк клетка теориясында көбүнчө бир клеткалуу ор&shy;ганизмдер изилденип, клетканын негизги ком&shy;поненти болгон ядро ж-а протоплазма <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж'''онун'''дөгү </del>түшүнүк калыптанып, клетканын бөлүнүшү да&shy;лилденген. Митоздук бөлүнүүнүн ж-а клетканын негизги органоиддеринин ачылышы, кийинче&shy;рээк биохимиянын ж-а молекулалык биологиянын өөр&shy;чүшү м-н клетканын түзүлүшү ж-а аткарган кыз&shy;маты, тирүү табияттын клетка деңгээли <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж'''онунд'''өгү </del>азыркы түшүнүктөр калыптанган. Клетканын түзүлүшү, тиричилик-аракети ж-а өөрчүшү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж'''онун'''дөгү </del>жаңы маалыматтардын алынгандыгы&shy;на карабастан, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Клетка </del>теориясынын негизги жоболору өзүнүн маанисин жоготкон жок: 1) клетка – ти&shy;рүү организмдин эң жөнөкөй бирдиги; 2) ар түрдүү организмдин клеткалары өзүнүн түзүлүшү, химиялык курамы, зат алмашуусу боюнча гомология&shy;луу; 3) жаңы клетка өзүндөй эле (баштапкы) клеткадан бөлүнүү жолу м-н пайда болот; 4) көп клеткалуу организмдер бүтүн ткань ж-а орган&shy;дар тутумуна бириккен, бири-бири м-н жөнгө салынуунун клетка аралык, гумордук ж-а нерв&shy;дик байланышкан клеткалардын татаал тобу. Азыркы клетка теориясы көп клеткалуу организмди өз ара аракеттенишкен ж-а кызмат аткарган татаал система катары карайт. Клетканын негизги түзүлүш элементи ядролуу эукариот, ошондой эле яд&shy;росуз прокариотко да окшош болот. Вирустар өз алдынча жашай албайт ж-а өзгөчө клетка митеси экендигине карабастан, алардын жашоо&shy;су тирүү организмдин клеткалык түзүлүшүнүн жалпы бирдейлигин бекемдейт. Ошону м-н бирге баарыдан мурда химиялык курамынын ж-а зат ал&shy;машуусунун окшоштугун далилдейт. Нуклеин кислоталары ж-а белоктор клетка тиричилигинде&shy;ги маанилүү бөлүктөр, алардын синтезделиши ж-а айланышы жалпы бирдей ж-а бардык тирүү организм клеткасында бири бирине окшош.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КЛЕТКА ТЕОРИЯСЫ -</b> тирүү организмдердин келип чыгышы, өнүгүшү ж-а түзүлүшү бирдей экендигин далилдеген биологиялык жыйынтык. Өсүмдүктүн клеткалык түзүлүшүн биринчи бо&shy;луп англиялык физик Р. Гук (1665) байкаган. Андан кийин голландиялык табият таануучу А. Левенгук (1680) бир клеткалуу организмдерди ачкан ж-а бирин&shy;чилерден болуп жаныбар клеткасын (эритро&shy;циттер) көргөн. Кийинчерээк италиялык окумуштуу Ф. Фонтана (1781) жаныбар клеткасын сүрөттөп жазган. Өсүмдүк клеткасынын ядросун англиялык окумуштуу Р. Броун (1831) ачкан. Клетка теориясын түзүүгө немис физиологу Т. Шванн чоң салым кошкон.<br>Өсүмдүк ж-а жаныбарлардын ткандык түзүлү&shy;шүн салыштырып, алардын клеткалык түзүлү&shy;шүнүн ж-а өсүүсүнүн окшоштугун көрсөткөн. Кийинчерээк клетка теориясында көбүнчө бир клеткалуу ор&shy;ганизмдер изилденип, клетканын негизги ком&shy;поненти болгон ядро ж-а протоплазма <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү </ins>түшүнүк калыптанып, клетканын бөлүнүшү да&shy;лилденген. Митоздук бөлүнүүнүн ж-а клетканын негизги органоиддеринин ачылышы, кийинче&shy;рээк биохимиянын ж-а молекулалык биологиянын өөр&shy;чүшү м-н клетканын түзүлүшү ж-а аткарган кыз&shy;маты, тирүү табияттын клетка деңгээли <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү </ins>азыркы түшүнүктөр калыптанган. Клетканын түзүлүшү, тиричилик-аракети ж-а өөрчүшү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү </ins>жаңы маалыматтардын алынгандыгы&shy;на карабастан, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">клетка </ins>теориясынын негизги жоболору өзүнүн маанисин жоготкон жок: 1) клетка – ти&shy;рүү организмдин эң жөнөкөй бирдиги; 2) ар түрдүү организмдин клеткалары өзүнүн түзүлүшү, химиялык курамы, зат алмашуусу боюнча гомология&shy;луу; 3) жаңы клетка өзүндөй эле (баштапкы) клеткадан бөлүнүү жолу м-н пайда болот; 4) көп клеткалуу организмдер бүтүн ткань ж-а орган&shy;дар тутумуна бириккен, бири-бири м-н жөнгө салынуунун клетка аралык, гумордук ж-а нерв&shy;дик байланышкан клеткалардын татаал тобу. Азыркы клетка теориясы көп клеткалуу организмди өз ара аракеттенишкен ж-а кызмат аткарган татаал система катары карайт. Клетканын негизги түзүлүш элементи ядролуу эукариот, ошондой эле яд&shy;росуз прокариотко да окшош болот. Вирустар өз алдынча жашай албайт ж-а өзгөчө клетка митеси экендигине карабастан, алардын жашоо&shy;су тирүү организмдин клеткалык түзүлүшүнүн жалпы бирдейлигин бекемдейт. Ошону м-н бирге баарыдан мурда химиялык курамынын ж-а зат ал&shy;машуусунун окшоштугун далилдейт. Нуклеин кислоталары ж-а белоктор клетка тиричилигинде&shy;ги маанилүү бөлүктөр, алардын синтезделиши ж-а айланышы жалпы бирдей ж-а бардык тирүү организм клеткасында бири<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</ins>бирине окшош.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Т. Дөөлөткелдиева.</i></p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Т. Дөөлөткелдиева.</i></p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 307-352 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 307-352 бб]]</div></td></tr>
</table>Temirkanhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9B%D0%95%D0%A2%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%95%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&diff=38666&oldid=prevDilde, 13:41, 19 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата2025-12-19T13:41:57Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">13:41, 19 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КЛЕТКА ТЕОРИЯСЫ -</b> тирүү организмдердин келип чыгышы, өнүгүшү ж-а түзүлүшү бирдей экендигин далилдеген биологиялык жыйынтык.<br>Өсүмдүктүн клеткалык түзүлүшүн биринчи бо&shy;луп англиялык физик Р. Гук (1665) байкаган. Андан кийин голландиялык табият таануучу А. Левенгук (1680) бир клеткалуу организмдерди ачкан ж-а бирин&shy;чилерден болуп жаныбар клеткасын (эритро&shy;циттер) көргөн. Кийинчерээк италиялык окумуштуу Ф. Фонтана (1781) жаныбар клеткасын сүрөттөп жазган. Өсүмдүк клеткасынын ядросун англиялык окумуштуу Р. Броун (1831) ачкан. Клетка теориясын түзүүгө немис физиологу Т. Шванн чоң салым кошкон.<br>Өсүмдүк ж-а жаныбарлардын ткандык түзүлү&shy;шүн салыштырып, алардын клеткалык түзүлү&shy;шүнүн ж-а өсүүсүнүн окшоштугун көрсөткөн. Кийинчерээк клетка теориясында көбүнчө бир клеткалуу ор&shy;ганизмдер изилденип, клетканын негизги ком&shy;поненти болгон ядро ж-а протоплазма ж'''онун'''дөгү түшүнүк калыптанып, клетканын бөлүнүшү да&shy;лилденген. Митоздук бөлүнүүнүн ж-а клетканын негизги органоиддеринин ачылышы, кийинче&shy;рээк биохимиянын ж-а молекулалык биологиянын өөр&shy;чүшү м-н клетканын түзүлүшү ж-а аткарган кыз&shy;маты, тирүү табияттын клетка деңгээли ж'''онунд'''өгү азыркы түшүнүктөр калыптанган. Клетканын түзүлүшү, тиричилик-аракети ж-а өөрчүшү ж'''онун'''дөгү жаңы маалыматтардын алынгандыгы&shy;на карабастан, Клетка теориясынын негизги жоболору өзүнүн маанисин жоготкон жок: 1) клетка – ти&shy;рүү организмдин эң жөнөкөй бирдиги; 2) ар түрдүү организмдин клеткалары өзүнүн түзүлүшү, химиялык курамы, зат алмашуусу боюнча гомология&shy;луу; 3) жаңы клетка өзүндөй эле (баштапкы) клеткадан бөлүнүү жолу м-н пайда болот; 4) көп клеткалуу организмдер бүтүн ткань ж-а орган&shy;дар тутумуна бириккен, бири-бири м-н жөнгө салынуунун клетка аралык, гумордук ж-а нерв&shy;дик байланышкан клеткалардын татаал тобу. Азыркы клетка теориясы көп клеткалуу организмди өз ара аракеттенишкен ж-а кызмат аткарган татаал система катары карайт. Клетканын негизги түзүлүш элементи ядролуу эукариот, ошондой эле яд&shy;росуз прокариотко да окшош болот. Вирустар өз алдынча жашай албайт ж-а өзгөчө клетка митеси экендигине карабастан, алардын жашоо&shy;су тирүү организмдин клеткалык түзүлүшүнүн жалпы бирдейлигин бекемдейт. Ошону м-н бирге баарыдан мурда химиялык курамынын ж-а зат ал&shy;машуусунун окшоштугун далилдейт. Нуклеин кислоталары ж-а белоктор клетка тиричилигинде&shy;ги маанилүү бөлүктөр, алардын синтезделиши ж-а айланышы жалпы бирдей ж-а бардык тирүү организм клеткасында бири бирине окшош.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КЛЕТКА ТЕОРИЯСЫ -</b>тирүү организмдердин келип чыгышы, өнүгүшү ж-а түзүлүшү бирдей экендигин далилдеген биологиялык жыйынтык.<br>Өсүмдүктүн клеткалык түзүлүшүн биринчи бо&shy;луп англиялык физик Р. Гук (1665) байкаган. Андан кийин голландиялык табият таануучу А. Левенгук (1680) бир клеткалуу организмдерди ачкан ж-а бирин&shy;чилерден болуп жаныбар клеткасын (эритро&shy;циттер) көргөн. Кийинчерээк италиялык окумуштуу Ф. Фонтана (1781) жаныбар клеткасын сүрөттөп жазган. Өсүмдүк клеткасынын ядросун англиялык окумуштуу Р. Броун (1831) ачкан. Клетка теориясын түзүүгө немис физиологу Т. Шванн чоң салым кошкон.<br>Өсүмдүк ж-а жаныбарлардын ткандык түзүлү&shy;шүн салыштырып, алардын клеткалык түзүлү&shy;шүнүн ж-а өсүүсүнүн окшоштугун көрсөткөн. Кийинчерээк клетка теориясында көбүнчө бир клеткалуу ор&shy;ганизмдер изилденип, клетканын негизги ком&shy;поненти болгон ядро ж-а протоплазма ж'''онун'''дөгү түшүнүк калыптанып, клетканын бөлүнүшү да&shy;лилденген. Митоздук бөлүнүүнүн ж-а клетканын негизги органоиддеринин ачылышы, кийинче&shy;рээк биохимиянын ж-а молекулалык биологиянын өөр&shy;чүшү м-н клетканын түзүлүшү ж-а аткарган кыз&shy;маты, тирүү табияттын клетка деңгээли ж'''онунд'''өгү азыркы түшүнүктөр калыптанган. Клетканын түзүлүшү, тиричилик-аракети ж-а өөрчүшү ж'''онун'''дөгү жаңы маалыматтардын алынгандыгы&shy;на карабастан, Клетка теориясынын негизги жоболору өзүнүн маанисин жоготкон жок: 1) клетка – ти&shy;рүү организмдин эң жөнөкөй бирдиги; 2) ар түрдүү организмдин клеткалары өзүнүн түзүлүшү, химиялык курамы, зат алмашуусу боюнча гомология&shy;луу; 3) жаңы клетка өзүндөй эле (баштапкы) клеткадан бөлүнүү жолу м-н пайда болот; 4) көп клеткалуу организмдер бүтүн ткань ж-а орган&shy;дар тутумуна бириккен, бири-бири м-н жөнгө салынуунун клетка аралык, гумордук ж-а нерв&shy;дик байланышкан клеткалардын татаал тобу. Азыркы клетка теориясы көп клеткалуу организмди өз ара аракеттенишкен ж-а кызмат аткарган татаал система катары карайт. Клетканын негизги түзүлүш элементи ядролуу эукариот, ошондой эле яд&shy;росуз прокариотко да окшош болот. Вирустар өз алдынча жашай албайт ж-а өзгөчө клетка митеси экендигине карабастан, алардын жашоо&shy;су тирүү организмдин клеткалык түзүлүшүнүн жалпы бирдейлигин бекемдейт. Ошону м-н бирге баарыдан мурда химиялык курамынын ж-а зат ал&shy;машуусунун окшоштугун далилдейт. Нуклеин кислоталары ж-а белоктор клетка тиричилигинде&shy;ги маанилүү бөлүктөр, алардын синтезделиши ж-а айланышы жалпы бирдей ж-а бардык тирүү организм клеткасында бири бирине окшош.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Т. Дөөлөткелдиева.</i></p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Т. Дөөлөткелдиева.</i></p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 307-352 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 307-352 бб]]</div></td></tr>
</table>Dildehttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9B%D0%95%D0%A2%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%95%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&diff=38665&oldid=prevDilde, 13:40, 19 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата2025-12-19T13:40:28Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">13:40, 19 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">КЛЕ&#769;ТКА </del>ТЕОРИЯСЫ</b> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </del>тирүү организмдердин</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">КЛЕТКА </ins>ТЕОРИЯСЫ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</ins></b> тирүү организмдердин келип чыгышы, өнүгүшү ж-а түзүлүшү бирдей <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">экендигин далилдеген биологиялык жыйынтык</ins>.<br>Өсүмдүктүн клеткалык түзүлүшүн биринчи бо&shy;луп <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">англиялык </ins>физик Р. Гук (1665) байкаган. Андан кийин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">голландиялык </ins>табият таануучу А. Левенгук (1680) бир клеткалуу организмдерди ачкан ж-а бирин&shy;чилерден болуп жаныбар клеткасын (эритро&shy;циттер) көргөн. Кийинчерээк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">италиялык </ins>окумуштуу Ф. Фонтана (1781) жаныбар клеткасын сүрөттөп жазган. Өсүмдүк клеткасынын ядросун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">англиялык </ins>окумуштуу Р. Броун (1831) ачкан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Клетка теориясын </ins>түзүүгө немис физиологу Т. Шванн чоң салым кошкон.<br>Өсүмдүк ж-а жаныбарлардын ткандык түзүлү&shy;шүн салыштырып, алардын клеткалык түзүлү&shy;шүнүн ж-а өсүүсүнүн окшоштугун көрсөткөн. Кийинчерээк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">клетка теориясында </ins>көбүнчө бир клеткалуу ор&shy;ганизмдер изилденип, клетканын негизги ком&shy;поненти болгон ядро ж-а протоплазма ж<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''онун'''</ins>дөгү түшүнүк калыптанып, клетканын бөлүнүшү да&shy;лилденген. Митоздук бөлүнүүнүн ж-а клетканын негизги органоиддеринин ачылышы, кийинче&shy;рээк биохимиянын ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">молекулалык </ins>биологиянын өөр&shy;чүшү м-н клетканын түзүлүшү ж-а аткарган кыз&shy;маты, тирүү табияттын клетка деңгээли ж<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''онунд'''өгү </ins>азыркы түшүнүктөр калыптанган. Клетканын түзүлүшү, тиричилик-аракети ж-а өөрчүшү ж<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''онун'''</ins>дөгү жаңы маалыматтардын алынгандыгы&shy;на карабастан, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Клетка теориясынын </ins>негизги жоболору өзүнүн маанисин жоготкон жок: 1) клетка – ти&shy;рүү организмдин эң жөнөкөй бирдиги; 2) ар түрдүү организмдин клеткалары өзүнүн түзүлүшү, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">химиялык </ins>курамы, зат алмашуусу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>гомология&shy;луу; 3) жаңы клетка өзүндөй эле (баштапкы) клеткадан бөлүнүү жолу м-н пайда болот; 4) көп клеткалуу организмдер бүтүн ткань ж-а орган&shy;дар тутумуна бириккен, бири-бири м-н жөнгө салынуунун клетка аралык, гумордук ж-а нерв&shy;дик байланышкан клеткалардын татаал тобу. Азыркы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">клетка теориясы </ins>көп клеткалуу организмди өз ара аракеттенишкен ж-а кызмат аткарган татаал система катары карайт. Клетканын негизги түзүлүш элементи ядролуу эукариот, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле яд&shy;росуз прокариотко да окшош болот. Вирустар өз алдынча жашай албайт ж-а өзгөчө клетка митеси экендигине карабастан, алардын жашоо&shy;су тирүү организмдин клеткалык түзүлүшүнүн жалпы бирдейлигин бекемдейт. Ошону м-н бирге баарыдан мурда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">химиялык </ins>курамынын ж-а зат ал&shy;машуусунун окшоштугун далилдейт. Нуклеин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кислоталары </ins>ж-а белоктор клетка тиричилигинде&shy;ги маанилүү бөлүктөр, алардын синтезделиши ж-а айланышы жалпы бирдей ж-а бардык тирүү организм клеткасында бири бирине окшош.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>келип чыгышы, өнүгүшү ж-а түзүлүшү бирдей <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эк ендигин дали л деге н би ол. жый ынтык</del>.<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өсүмдүктүн клеткалык түзүлүшүн биринчи бо&shy;луп <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">англ. </del>физик Р. Гук (1665) байкаган. Андан кийин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">голл. </del>табият таануучу А. Левенгук (1680) бир клеткалуу организмдерди ачкан ж-а бирин&shy;чилерден болуп жаныбар клеткасын (эритро&shy;циттер) көргөн. Кийинчерээк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">итал. </del>окумуштуу Ф. Фонтана (1781) жаныбар клеткасын сүрөттөп жазган. Өсүмдүк клеткасынын ядросун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">англ. </del>окумуштуу Р. Броун (1831) ачкан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. т-н </del>түзүүгө немис физиологу Т. Шванн чоң салым кошкон.<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өсүмдүк ж-а жаныбарлардын ткандык түзүлү&shy;шүн салыштырып, алардын клеткалык түзүлү&shy;шүнүн ж-а өсүүсүнүн окшоштугун көрсөткөн. Кийинчерээк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. т-нда </del>көбүнчө бир клеткалуу ор&shy;ганизмдер изилденип, клетканын негизги ком&shy;поненти болгон ядро ж-а протоплазма ж<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</del>дөгү түшүнүк калыптанып, клетканын бөлүнүшү да&shy;лилденген. Митоздук бөлүнүүнүн ж-а клетканын негизги органоиддеринин ачылышы, кийинче&shy;рээк биохимиянын ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мол. </del>биологиянын өөр&shy;чүшү м-н клетканын түзүлүшү ж-а аткарган кыз&shy;маты, тирүү табияттын клетка деңгээли ж<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-дөгү </del>азыркы түшүнүктөр калыптанган. Клетканын түзүлүшү, тиричилик-аракети ж-а өөрчүшү ж<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</del>дөгү жаңы маалыматтардын алынгандыгы&shy;на карабастан, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. т-нын </del>негизги жоболору</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өзүнүн маанисин жоготкон жок: 1) клетка – ти&shy;рүү организмдин эң жөнөкөй бирдиги; 2) ар түрдүү организмдин клеткалары өзүнүн түзүлүшү, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хим. </del>курамы, зат алмашуусу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>гомология&shy;луу; 3) жаңы клетка өзүндөй эле (баштапкы) клеткадан бөлүнүү жолу м-н пайда болот; 4) көп клеткалуу организмдер бүтүн ткань ж-а орган&shy;дар тутумуна бириккен, бири-бири м-н жөнгө салынуунун клетка аралык, гумордук ж-а нерв&shy;дик байланышкан клеткалардын татаал тобу. Азыркы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. т. </del>көп клеткалуу организмди өз ара аракеттенишкен ж-а кызмат аткарган татаал система катары карайт. Клетканын негизги түзүлүш элементи ядролуу эукариот, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле яд&shy;росуз прокариотко да окшош болот. Вирустар</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өз алдынча жашай албайт ж-а өзгөчө клетка митеси экендигине карабастан, алардын жашоо&shy;су тирүү организмдин клеткалык түзүлүшүнүн жалпы бирдейлигин бекемдейт. Ошону м-н бирге баарыдан мурда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хим. </del>курамынын ж-а зат ал&shy;машуусунун окшоштугун далилдейт. Нуклеин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-талары </del>ж-а белоктор клетка тиричилигинде&shy;ги маанилүү бөлүктөр, алардын синтезделиши ж-а айланышы жалпы бирдей ж-а бардык тирүү организм клеткасында бири бирине окшош.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Т. Дөөлөткелдиева.</i></p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Т. Дөөлөткелдиева.</i></p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 307-352 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 307-352 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Dildehttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9B%D0%95%D0%A2%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%95%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&diff=37638&oldid=prevvol4>KadyrM, 10:36, 13 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата2025-12-13T10:36:19Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:36, 13 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol4>KadyrMhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9B%D0%95%D0%A2%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%95%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&diff=37639&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-12-13T04:40:25Z<p>1 версия</p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КЛЕ&#769;ТКА ТЕОРИЯСЫ</b> – тирүү организмдердин<br />
келип чыгышы, өнүгүшү ж-а түзүлүшү бирдей эк ендигин дали л деге н би ол. жый ынтык.<br><br />
Өсүмдүктүн клеткалык түзүлүшүн биринчи бо&shy;луп англ. физик Р. Гук (1665) байкаган. Андан кийин голл. табият таануучу А. Левенгук (1680) бир клеткалуу организмдерди ачкан ж-а бирин&shy;чилерден болуп жаныбар клеткасын (эритро&shy;циттер) көргөн. Кийинчерээк итал. окумуштуу Ф. Фонтана (1781) жаныбар клеткасын сүрөттөп жазган. Өсүмдүк клеткасынын ядросун англ. окумуштуу Р. Броун (1831) ачкан. К. т-н түзүүгө немис физиологу Т. Шванн чоң салым кошкон.<br><br />
Өсүмдүк ж-а жаныбарлардын ткандык түзүлү&shy;шүн салыштырып, алардын клеткалык түзүлү&shy;шүнүн ж-а өсүүсүнүн окшоштугун көрсөткөн. Кийинчерээк К. т-нда көбүнчө бир клеткалуу ор&shy;ганизмдер изилденип, клетканын негизги ком&shy;поненти болгон ядро ж-а протоплазма ж-дөгү түшүнүк калыптанып, клетканын бөлүнүшү да&shy;лилденген. Митоздук бөлүнүүнүн ж-а клетканын негизги органоиддеринин ачылышы, кийинче&shy;рээк биохимиянын ж-а мол. биологиянын өөр&shy;чүшү м-н клетканын түзүлүшү ж-а аткарган кыз&shy;маты, тирүү табияттын клетка деңгээли ж-дөгү азыркы түшүнүктөр калыптанган. Клетканын түзүлүшү, тиричилик-аракети ж-а өөрчүшү ж-дөгү жаңы маалыматтардын алынгандыгы&shy;на карабастан, К. т-нын негизги жоболору<br />
өзүнүн маанисин жоготкон жок: 1) клетка – ти&shy;рүү организмдин эң жөнөкөй бирдиги; 2) ар түрдүү организмдин клеткалары өзүнүн түзүлүшү, хим. курамы, зат алмашуусу б-ча гомология&shy;луу; 3) жаңы клетка өзүндөй эле (баштапкы) клеткадан бөлүнүү жолу м-н пайда болот; 4) көп клеткалуу организмдер бүтүн ткань ж-а орган&shy;дар тутумуна бириккен, бири-бири м-н жөнгө салынуунун клетка аралык, гумордук ж-а нерв&shy;дик байланышкан клеткалардын татаал тобу. Азыркы К. т. көп клеткалуу организмди өз ара аракеттенишкен ж-а кызмат аткарган татаал система катары карайт. Клетканын негизги түзүлүш элементи ядролуу эукариот, о. эле яд&shy;росуз прокариотко да окшош болот. Вирустар<br />
өз алдынча жашай албайт ж-а өзгөчө клетка митеси экендигине карабастан, алардын жашоо&shy;су тирүү организмдин клеткалык түзүлүшүнүн жалпы бирдейлигин бекемдейт. Ошону м-н бирге баарыдан мурда хим. курамынын ж-а зат ал&shy;машуусунун окшоштугун далилдейт. Нуклеин к-талары ж-а белоктор клетка тиричилигинде&shy;ги маанилүү бөлүктөр, алардын синтезделиши ж-а айланышы жалпы бирдей ж-а бардык тирүү организм клеткасында бири бирине окшош.<br />
<br />
<p align='right'><i type='author'>Т. Дөөлөткелдиева.</i></p><br />
[[Категория:4-том, 307-352 бб]]<br />
</div>Kadyrm