http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%9E%D0%A0_%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB
КОМОР АРАЛДАРЫ - Түзөтүүлөр тарыхы
2026-04-20T10:14:37Z
Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы
MediaWiki 1.40.0
http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%9E%D0%A0_%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=78520&oldid=prev
Temirkan, 04:10, 25 Март (Жалган куран) 2026 карата
2026-03-25T04:10:34Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:10, 25 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КОМО&#769;Р АРАЛДАРЫ</b> , К о м о р А р а л д а р С о ю з у – Инди океанындагы мамлекет. Мо&shy;замбик кысыгынын түндүгүндө, Африканын чыгыш жээгине жакын жайгашкан. Аянты 1862 <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">627</del>,0 миң (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2008</del>). Административдик-аймактык</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КОМО&#769;Р АРАЛДАРЫ</b> , К о м о р А р а л д а р С о ю з у – Инди океанындагы мамлекет. Мо&shy;замбик кысыгынын түндүгүндө, Африканын чыгыш жээгине жакын жайгашкан. Аянты 1862 <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">883</ins>,0 миң (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2024</ins>). Административдик-аймактык</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ30.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ30.png | thumb | none]]</div></td></tr>
</table>
Temirkan
http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%9E%D0%A0_%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=78519&oldid=prev
Temirkan, 04:08, 25 Март (Жалган куран) 2026 карата
2026-03-25T04:08:19Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:08, 25 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КОМО&#769;Р АРАЛДАРЫ</b> , К о м о р А р а л д а р С о ю з у – Инди океанындагы мамлекет. Мо&shy;замбик кысыгынын түндүгүндө, Африканын</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КОМО&#769;Р АРАЛДАРЫ</b> , К о м о р А р а л д а р С о ю з у – Инди океанындагы мамлекет. Мо&shy;замбик кысыгынын түндүгүндө, Африканын чыгыш жээгине жакын жайгашкан. Аянты 1862 <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы 627,0 миң (2008). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Административдик</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аймактык</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чыгыш жээгине жакын жайгашкан. Аянты 1862 <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы 627,0 миң (2008). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Адм.</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айм.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ30.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ30.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жактан 3 аралга [Нгазижа (Гранд-Комор), Нжуа&shy;ни (Анжуан), Мвали (Мохели)] бөлүнөт. Борбо&shy;ру – Морони <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш. </del>(Нгазижа <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а-нда</del>). Акча бирди&shy;ги – комор франкы.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жактан 3 аралга [Нгазижа (Гранд-Комор), Нжуа&shy;ни (Анжуан), Мвали (Мохели)] бөлүнөт. Борбо&shy;ру – Морони <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары </ins>(Нгазижа <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аралында</ins>). Акча бирди&shy;ги – комор франкы.<br><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Комор аралдары </ins>– БУУнун (1975-жылдан), ЭВФтин (1976), Эл аралык реконструкция ж-а өнүгүү бан&shy;кынын (1976), Араб өлкөлөрү лигасынын (1993) ж-а Африка Союзунун (1975; 2002-ж. чейин ОАЕ) мүчөсү.<br><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Комор аралдары </ins>– союздук мамлекет. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет башчысы ж-а аткаруу бийлигин президент аткарат (Ко&shy;мор-Аралдар Союзуна караган аралдардын би&shy;ринен ротациялык негизде 4 жылга шайланат).<br>Мыйзам чыгаруучу жогорку органы – бир пала&shy;талуу парламент (33 депутаттан турат). Көп партиялуу. Башкы партиялары – Автономия аралдар партиясы, Комордун кайра жаралышы үчүн конвенция партиясы.<br>Калкынын негизин анталоатра (95%; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жергиликтүү </ins>африкалыктар м-н арабдардын, малагасилер м-н европалыктардын никелешүүсүнөн пайда болгон) түзөт; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле арабдар, индейлер, кытай&shy;лар, француздар да жашайт. Расмий тили – ко&shy;мор (аралдын диалекти м-н), француз ж-а араб тилдери. Ислам динин тутат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орточо </ins>жыштыгы 1 <i>км</i><sup>2 </sup>жерге 300 киши. Ири шаарлары: Морони (22 миң), Муцамуду (14 миң).<br>Аралдары тоолуу; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аракеттеги </ins>бир нече жа&shy;нартоо бар. Эң бийик жери – Картала тоосу (би&shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">йиктиги </ins>2360 <i>м</i>). Климаты тропиктик [нымдуу ж-а ысык (ноябрь–май)] ж-а пассаттык (кур&shy;гак, салыштырмалуу салкын). Эң суук айынын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орточо температурасы </ins>23–24°С, эң ысык мезгилде –27...–28°С, тоолорунда 14–15°Сге чейин төмөндөйт.<br>Жылдык жаан-чачыны 1100 <i>мм</i>ден 3000 <i>мм</i>ге</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. а. </del>– БУУнун (1975-жылдан), ЭВФтин</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чейин (жанартоо массивинин айдарым беттерин&shy;де). Нгазижа <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аралында </ins>туруктуу аккан суусу жок, башка аралдарында кыска ж-а тез-тез соолуп ка&shy;луучу агын суулары бар. Кратерлерде көлдөр кез&shy;дешет (суусу таза). Флора м-н фаунасы эндемик&shy;тер. Айдарым капталдарында бийик өскөн тро&shy;пиктик токойлорунда лианалар м-н жыгач сы&shy;мал папоротниктер ж-а орхидеялар, токойло&shy;рунда жылаңач уруктуулардын байыркы өкүл&shy;дөрү, тоолордун этегинде ж-а түздүктөрүндө сей&shy;рек токой, саванна, жаш платолорунда чөп ж-а суу жээктеринде мангр өсүмдүктөрү өсөт. Сүт эмүүчүлөрдүн 20дан ашык (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">анын ичинде </ins>мангуст лему&shy;ру, тенрек), канаттуулардын 100гө жакын (анын 40%тейи эндемик; комор ача куйруктуулары, комор ак көзү ж. б.), сойлоп жүрүүчүлөрдүн 20дан ашык түрү (хамелеондор, жашырын көздүүлөр, фельмузалар) ж-а Нгазижа <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аралынын </ins>жээктеринде жоголуп бараткан латимерия (чеңгел канаттуу балык) кездешет. Мохели деңиз паркы уюшту&shy;рулган.<br>Анжуан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аралында </ins>калк б. з. 5-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымында </ins>эле отурук&shy;ташкан. Архипелаг 12-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда </ins>Килвы султанды&shy;гынын (Танзаниянын аймагында арабдар уюш&shy;турган) бийлигинин астында болгон. Арал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>алгач 1598-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>голландиялык саякатчы К. Хаутман жазган. 1600-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Африкадан, Чыгыш Араб өлкөлөрүнөн, Индонезия ж-а Мадагаскар&shy;дан элдер көчүп келип отурукташа баштаган. 15-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдан </ins>19-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымга </ins>чейин мусулмандардын ээлиги болуп келген. 1912-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Франциянын колониясы деп расмий жарыяланган. 1946-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Франциянын «деңиздеги алыскы аймагы» статусун алган. 1975-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>арал көз каранды эместикке ээ болуп, бирок Майотта <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аралы </ins>Франциянын бийлигинин ас&shy;тында калган. 1978–79-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдарда </ins>бир нече жолу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик </ins>төңкөрүштөр болгон. 1978-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>октябрда жаңы конституция кабыл алынып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Комор аралдары </ins>Ислам <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Республикасы </ins>(ФИРКО) аталган. 2007-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>кайрадан шайлан&shy;ган президент аралдардын баарына көз каран&shy;ды эместикти берген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Комор аралдары </ins>– <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агрардык </ins>өлкө. Экономи&shy;касы чет өлкөлүк жардамга көз каранды. Жар-</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(1976), Эл аралык реконструкция ж-а өнүгүү бан&shy;кынын (1976), Араб өлкөлөрү лигасынын (1993) ж-а Африка Союзунун (1975; 2002-ж. чейин ОАЕ) мүчөсү.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. </del>– союздук мамлекет. Башкаруу формасы –</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>президенттик республика. Мамлекет башчысы ж-а аткаруу бийлигин президент аткарат (Ко&shy;мор-Аралдар Союзуна караган аралдардын би&shy;ринен ротациялык негизде 4 жылга шайланат).<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Мыйзам чыгаруучу жогорку органы – бир пала&shy;талуу парламент (33 депутаттан турат). Көп партиялуу. Башкы партиялары – Автономия</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>аралдар партиясы, Комордун кайра жаралышы</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>үчүн конвенция партиясы.<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Калкынын негизин анталоатра (95%; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жерг. </del>африкалыктар м-н арабдардын, малагасилер м-н европалыктардын никелешүүсүнөн пайда болгон) түзөт; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле арабдар, индейлер, кытай&shy;лар, француздар да жашайт. Расмий тили – ко&shy;мор (аралдын диалекти м-н), француз ж-а араб тилдери. Ислам динин тутат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орт. </del>жыштыгы 1 <i>км</i><sup>2 </sup>жерге 300 киши. Ири шаарлары: Морони (22 миң), Муцамуду (14 миң).<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Аралдары тоолуу; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Аракеттеги </del>бир нече жа&shy;нартоо бар. Эң бийик жери – Картала тоосу (би&shy;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">йикт. </del>2360 <i>м</i>). Климаты тропиктик [нымдуу ж-а ысык (ноябрь–май)] ж-а пассаттык (кур&shy;гак, салыштырмалуу салкын). Эң суук айынын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орт. темп-расы </del>23–24°С, эң ысык мезгилде –27...</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>–28°С, тоолорунда 14–15°Сге чейин төмөндөйт.<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Жылдык жаан-чачыны 1100 <i>мм</i>ден 3000 <i>мм</i>ге</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чейин (жанартоо массивинин айдарым беттерин&shy;де). Нгазижа <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а-нда </del>туруктуу аккан суусу жок, башка аралдарында кыска ж-а тез-тез соолуп ка&shy;луучу агын суулары бар. Кратерлерде көлдөр кез&shy;дешет (суусу таза). Флора м-н фаунасы эндемик&shy;тер. Айдарым капталдарында бийик өскөн тро&shy;пиктик токойлорунда лианалар м-н жыгач сы&shy;мал папоротниктер ж-а орхидеялар, токойло&shy;рунда жылаңач уруктуулардын байыркы өкүл&shy;дөрү, тоолордун этегинде ж-а түздүктөрүндө сей&shy;рек токой, саванна, жаш платолорунда чөп ж-а суу жээктеринде мангр өсүмдүктөрү өсөт. Сүт эмүүчүлөрдүн 20дан ашык (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. и. </del>мангуст лему&shy;ру, тенрек), канаттуулардын 100гө жакын (анын 40%тейи эндемик; комор ача куйруктуулары, комор ак көзү ж. б.), сойлоп жүрүүчүлөрдүн 20дан ашык түрү (хамелеондор, жашырын көздүүлөр, фельмузалар) ж-а Нгазижа <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а-нын </del>жээктеринде жоголуп бараткан латимерия (чеңгел канаттуу балык) кездешет. Мохели деңиз паркы уюшту&shy;рулган.<br></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Анжуан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а-нда </del>калк б. з. 5-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>эле отурук&shy;ташкан. Архипелаг 12-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>Килвы султанды&shy;гынын (Танзаниянын аймагында арабдар уюш&shy;турган) бийлигинин астында болгон. Арал <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>алгач 1598-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>голландиялык саякатчы К. Хаутман жазган. 1600-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Африкадан, Чыгыш Араб өлкөлөрүнөн, Индонезия ж-а Мадагаскар&shy;дан элдер көчүп келип отурукташа баштаган. 15-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дан </del>19-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-га </del>чейин мусулмандардын ээлиги болуп келген. 1912-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Франциянын колониясы деп расмий жарыяланган. 1946-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Франциянын</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«деңиздеги алыскы аймагы» статусун алган. 1975-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>арал көз каранды эместикке ээ болуп, бирок Майотта <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. </del>Франциянын бийлигинин ас&shy;тында калган. 1978–79-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>бир нече жолу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>төңкөрүштөр болгон. 1978-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>октябрда жаңы конституция кабыл алынып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. А. </del>Ислам <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Респ. </del>(ФИРКО) аталган. 2007-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>кайрадан шайлан&shy;ган президент аралдардын баарына көз каран&shy;ды эместикти берген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. </del>– <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агр. </del>өлкө. Экономи&shy;касы чет өлкөлүк жардамга көз каранды. Жар-</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ31.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ31.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>дамды негизинен Франция, Япония, Сауд Ара&shy;биясы, Бириккен Араб Эмирликтери ж-а Кувей&shy;ттен алат. ИДПнин көлөмү 1,26 млрд доллар (2007; аны киши башына бөлүштүргөндө 1100 доллардан туура келет), андагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. ч. </del>секторунун</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>дамды негизинен Франция, Япония, Сауд Ара&shy;биясы, Бириккен Араб Эмирликтери ж-а Кувей&shy;ттен алат. ИДПнин көлөмү 1,26 млрд доллар (2007; аны киши башына бөлүштүргөндө 1100 доллардан туура келет), андагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айыл чарба </ins>секторунун үлүшү 40%, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өнөр жайыныкы </ins>4%, тейлөө чөйрөсүнүкү 56%. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Өнөр жайы </ins>начар өнүккөн. Эфир май, копра, тамак-аш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өнөр жай </ins>ишканалары иштейт. Самын кай&shy;натылат. Сыртка эфир майын (иланг-иланг, жылына 45 тга жакын эссенция алынат, дүйнө&shy;дө 1-орунда), чеге гүл (дүйнөдө 4-орунда), ваниль (6-орунда), кокос пальмасы (Мвали <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аралында</ins>; 77 миң т, жаңгагы), корица (татымал), кофе ж-а какао чы&shy;гарат. Керектөөлөрү үчүн банан, маниок, күрүч, таро, батат, ямс, жүгөрү ж-а бал камыш өстүрү&shy;лөт. Аймагынын 7%ин жайыт ээлейт. Бодо мал, эчки, кой ж-а эшек асыралат. Балык карма&shy;лат. Жыгач даярдалат. 2006-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>20 млн <i>кВт.с</i></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>үлүшү 40%, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ө. ж-ныкы </del>4%, тейлөө чөйрөсүнүкү 56%. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ө. ж. </del>начар өнүккөн. Эфир май, копра, тамак-аш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ө. ж. </del>ишканалары иштейт. Самын кай&shy;натылат. Сыртка эфир майын (иланг-иланг, жылына 45 тга жакын эссенция алынат, дүйнө&shy;дө 1-орунда), чеге гүл (дүйнөдө 4-орунда), ваниль (6-орунда), кокос пальмасы (Мвали <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а-нда</del>; 77 миң т, жаңгагы), корица (татымал), кофе ж-а какао чы&shy;гарат. Керектөөлөрү үчүн банан, маниок, күрүч, таро, батат, ямс, жүгөрү ж-а бал камыш өстүрү&shy;лөт. Аймагынын 7%ин жайыт ээлейт. Бодо мал, эчки, кой ж-а эшек асыралат. Балык карма&shy;лат. Жыгач даярдалат. 2006-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>20 млн <i>кВт.с</i></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ32.png | thumb | Комор акчасы.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ32.png | thumb | Комор акчасы.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>электр энергиясы өндүрүлгөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. ч. </del>продуктула&shy;ры экспорттолот. Автомобиль жолунун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уз. </del>880 <i>км</i> (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. и. </del>673 <i>км</i>и асфальтталган). Негизги портто&shy;ру: Морони, Муцамуду. Деңиз соода флоту 144 кемени камтыйт (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. и. </del>70и башка өлкөнүн же&shy;леги м-н жүрөт). Морони <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-нда </del>эл аралык аэро&shy;порт бар. Туризм өнүгүүдө (жылына 20 миң ту&shy;рист келет). Негизги сырткы соода шериктеш&shy;тери: Нидерланд, Франция, Италия, АКШ, Син&shy;гапур, Түркия ж-а Пакистан.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>электр энергиясы өндүрүлгөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Айыл чарба </ins>продуктула&shy;ры экспорттолот. Автомобиль жолунун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">узундугу </ins>880 <i>км</i> (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">анын ичинде </ins>673 <i>км</i>и асфальтталган). Негизги портто&shy;ру: Морони, Муцамуду. Деңиз соода флоту 144 кемени камтыйт (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">анын ичинде </ins>70и башка өлкөнүн же&shy;леги м-н жүрөт). Морони <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарында </ins>эл аралык аэро&shy;порт бар. Туризм өнүгүүдө (жылына 20 миң ту&shy;рист келет). Негизги сырткы соода шериктеш&shy;тери: Нидерланд, Франция, Италия, АКШ, Син&shy;гапур, Түркия ж-а Пакистан.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Коморские острава / /Всё о странах мира, ат&shy;лас-справочник, М., 2006; Коморы // Большая Рос&shy;сийская энциклопедия. Т. 14. М., 2009.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Коморские острава / /Всё о странах мира, ат&shy;лас-справочник, М., 2006; Коморы // Большая Рос&shy;сийская энциклопедия. Т. 14. М., 2009.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">34 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">18 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Р. Карачалова.</i></p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Р. Карачалова.</i></p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>
Temirkan
http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%9E%D0%A0_%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=38245&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2025-12-13T17:01:37Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:01, 13 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
Kadyrm
http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%9E%D0%A0_%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=38244&oldid=prev
vol4>KadyrM, 12:36, 13 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата
2025-12-13T12:36:26Z
<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КОМО&#769;Р АРАЛДАРЫ</b> , К о м о р А р а л д а р С о ю з у – Инди океанындагы мамлекет. Мо&shy;замбик кысыгынын түндүгүндө, Африканын<br />
чыгыш жээгине жакын жайгашкан. Аянты 1862 <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы 627,0 миң (2008). Адм.-айм.<br />
<br />
[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ30.png | thumb | none]]<br />
жактан 3 аралга [Нгазижа (Гранд-Комор), Нжуа&shy;ни (Анжуан), Мвали (Мохели)] бөлүнөт. Борбо&shy;ру – Морони ш. (Нгазижа а-нда). Акча бирди&shy;ги – комор франкы.<br><br />
К. а. – БУУнун (1975-жылдан), ЭВФтин<br />
(1976), Эл аралык реконструкция ж-а өнүгүү бан&shy;кынын (1976), Араб өлкөлөрү лигасынын (1993) ж-а Африка Союзунун (1975; 2002-ж. чейин ОАЕ) мүчөсү.<br><br />
К. – союздук мамлекет. Башкаруу формасы –<br />
президенттик республика. Мамлекет башчысы ж-а аткаруу бийлигин президент аткарат (Ко&shy;мор-Аралдар Союзуна караган аралдардын би&shy;ринен ротациялык негизде 4 жылга шайланат).<br><br />
Мыйзам чыгаруучу жогорку органы – бир пала&shy;талуу парламент (33 депутаттан турат). Көп партиялуу. Башкы партиялары – Автономия<br />
аралдар партиясы, Комордун кайра жаралышы<br />
үчүн конвенция партиясы.<br><br />
Калкынын негизин анталоатра (95%; жерг. африкалыктар м-н арабдардын, малагасилер м-н европалыктардын никелешүүсүнөн пайда болгон) түзөт; о. эле арабдар, индейлер, кытай&shy;лар, француздар да жашайт. Расмий тили – ко&shy;мор (аралдын диалекти м-н), француз ж-а араб тилдери. Ислам динин тутат. Орт. жыштыгы 1 <i>км</i><sup>2 </sup>жерге 300 киши. Ири шаарлары: Морони (22 миң), Муцамуду (14 миң).<br><br />
Аралдары тоолуу; Аракеттеги бир нече жа&shy;нартоо бар. Эң бийик жери – Картала тоосу (би&shy;йикт. 2360 <i>м</i>). Климаты тропиктик [нымдуу ж-а ысык (ноябрь–май)] ж-а пассаттык (кур&shy;гак, салыштырмалуу салкын). Эң суук айынын орт. темп-расы 23–24°С, эң ысык мезгилде –27...<br />
–28°С, тоолорунда 14–15°Сге чейин төмөндөйт.<br><br />
Жылдык жаан-чачыны 1100 <i>мм</i>ден 3000 <i>мм</i>ге<br />
чейин (жанартоо массивинин айдарым беттерин&shy;де). Нгазижа а-нда туруктуу аккан суусу жок, башка аралдарында кыска ж-а тез-тез соолуп ка&shy;луучу агын суулары бар. Кратерлерде көлдөр кез&shy;дешет (суусу таза). Флора м-н фаунасы эндемик&shy;тер. Айдарым капталдарында бийик өскөн тро&shy;пиктик токойлорунда лианалар м-н жыгач сы&shy;мал папоротниктер ж-а орхидеялар, токойло&shy;рунда жылаңач уруктуулардын байыркы өкүл&shy;дөрү, тоолордун этегинде ж-а түздүктөрүндө сей&shy;рек токой, саванна, жаш платолорунда чөп ж-а суу жээктеринде мангр өсүмдүктөрү өсөт. Сүт эмүүчүлөрдүн 20дан ашык (а. и. мангуст лему&shy;ру, тенрек), канаттуулардын 100гө жакын (анын 40%тейи эндемик; комор ача куйруктуулары, комор ак көзү ж. б.), сойлоп жүрүүчүлөрдүн 20дан ашык түрү (хамелеондор, жашырын көздүүлөр, фельмузалар) ж-а Нгазижа а-нын жээктеринде жоголуп бараткан латимерия (чеңгел канаттуу балык) кездешет. Мохели деңиз паркы уюшту&shy;рулган.<br><br />
Анжуан а-нда калк б. з. 5-к-да эле отурук&shy;ташкан. Архипелаг 12-к-да Килвы султанды&shy;гынын (Танзаниянын аймагында арабдар уюш&shy;турган) бийлигинин астында болгон. Арал ж-дө алгач 1598-ж. голландиялык саякатчы К. Хаутман жазган. 1600-ж. Африкадан, Чыгыш Араб өлкөлөрүнөн, Индонезия ж-а Мадагаскар&shy;дан элдер көчүп келип отурукташа баштаган. 15-к-дан 19-к-га чейин мусулмандардын ээлиги болуп келген. 1912-ж. Франциянын колониясы деп расмий жарыяланган. 1946-ж. Франциянын<br />
«деңиздеги алыскы аймагы» статусун алган. 1975-ж. арал көз каранды эместикке ээ болуп, бирок Майотта а. Франциянын бийлигинин ас&shy;тында калган. 1978–79-ж. бир нече жолу мамл.<br />
төңкөрүштөр болгон. 1978-ж. октябрда жаңы конституция кабыл алынып, К. А. Ислам Респ. (ФИРКО) аталган. 2007-ж. кайрадан шайлан&shy;ган президент аралдардын баарына көз каран&shy;ды эместикти берген. К. – агр. өлкө. Экономи&shy;касы чет өлкөлүк жардамга көз каранды. Жар-<br />
<br />
<br />
<br />
[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ31.png | thumb | none]]<br />
дамды негизинен Франция, Япония, Сауд Ара&shy;биясы, Бириккен Араб Эмирликтери ж-а Кувей&shy;ттен алат. ИДПнин көлөмү 1,26 млрд доллар (2007; аны киши башына бөлүштүргөндө 1100 доллардан туура келет), андагы а. ч. секторунун<br />
үлүшү 40%, ө. ж-ныкы 4%, тейлөө чөйрөсүнүкү 56%. Ө. ж. начар өнүккөн. Эфир май, копра, тамак-аш ө. ж. ишканалары иштейт. Самын кай&shy;натылат. Сыртка эфир майын (иланг-иланг, жылына 45 тга жакын эссенция алынат, дүйнө&shy;дө 1-орунда), чеге гүл (дүйнөдө 4-орунда), ваниль (6-орунда), кокос пальмасы (Мвали а-нда; 77 миң т, жаңгагы), корица (татымал), кофе ж-а какао чы&shy;гарат. Керектөөлөрү үчүн банан, маниок, күрүч, таро, батат, ямс, жүгөрү ж-а бал камыш өстүрү&shy;лөт. Аймагынын 7%ин жайыт ээлейт. Бодо мал, эчки, кой ж-а эшек асыралат. Балык карма&shy;лат. Жыгач даярдалат. 2006-ж. 20 млн <i>кВт.с</i><br />
<br />
[[File:КОМОР АРАЛДАРЫ32.png | thumb | Комор акчасы.]]<br />
электр энергиясы өндүрүлгөн. А. ч. продуктула&shy;ры экспорттолот. Автомобиль жолунун уз. 880 <i>км</i> (а. и. 673 <i>км</i>и асфальтталган). Негизги портто&shy;ру: Морони, Муцамуду. Деңиз соода флоту 144 кемени камтыйт (а. и. 70и башка өлкөнүн же&shy;леги м-н жүрөт). Морони ш-нда эл аралык аэро&shy;порт бар. Туризм өнүгүүдө (жылына 20 миң ту&shy;рист келет). Негизги сырткы соода шериктеш&shy;тери: Нидерланд, Франция, Италия, АКШ, Син&shy;гапур, Түркия ж-а Пакистан.<br />
<br />
<br />
Ад.: Коморские острава / /Всё о странах мира, ат&shy;лас-справочник, М., 2006; Коморы // Большая Рос&shy;сийская энциклопедия. Т. 14. М., 2009.<br />
<br />
<p align='right'><i type='author'>Р. Карачалова.</i></p><br />
[[Категория:4-том, 353-402 бб]]<br />
</div>
vol4>KadyrM