КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИСТИКА - Түзөтүүлөр тарыхы

Temirkan, 10:11, 25 Март (Жалган куран) 2026 карата

2026-03-25T10:11:25Z

← Мурунку нускасы		10:11, 25 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИ́СТИКА</b> (сөзмө сөз англисче computational linguistics дегенден) – колдонмо лингвистиканын бир багыты, анда тилди изилдөөдө ж-а тигил же бул шартта, жагдайда, тилдин кызматын моделдөөдө компьютердик программалар, компьютердик маалымат иштетүү технологиялары түзүлөт ж-а колдонулат. Экинчи жагынан бул тилдин компьютердик моделдерин лингвистикада жана ага танапташ илим тармактарында пайдалануу чөйрөсү.<br>Өзгөчө илимий багыт катары Европада 1960-жылдары калыптанган. Көп учурда тилди ж-а кепти изилдөөдө окуп-үйрөнүүнүн негизги аспабы катары анализдөөнүн сандык жана статистикалык методдорун колдонууну мүнөздөгөн		<b type='title'>КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИ́СТИКА</b> (сөзмө сөз англисче computational linguistics дегенден) – колдонмо лингвистиканын бир багыты, анда тилди изилдөөдө ж-а тигил же бул шартта, жагдайда, тилдин кызматын моделдөөдө компьютердик программалар, компьютердик маалымат иштетүү технологиялары түзүлөт ж-а колдонулат. Экинчи жагынан бул тилдин компьютердик моделдерин лингвистикада жана ага танапташ илим тармактарында пайдалануу чөйрөсү.<br>Өзгөчө илимий багыт катары Европада 1960-жылдары калыптанган. Көп учурда тилди ж-а кепти изилдөөдө окуп-үйрөнүүнүн негизги аспабы катары анализдөөнүн сандык жана статистикалык методдорун колдонууну мүнөздөгөн «к в а н т а т и в д и к л и н г в и с т и к а» термини компьютердик лингвистиканын алкагында каралат. Тил илиминде статистикалык методдорду колдонуу тилдин структуралык моделин ыктымалдуулук компоненти менен толуктоого, башкача айтканда теориялык түшүндүрүүгө ыңгайлуу структуралык-ыктымалдык модель түзүүгө мүмкүндүк берет. Колдонмо жаатында квантативдик лингвистика ушул моделдин тилдин кызматына лингвистикалык мониторинг жүргүзүүдө, коддолгон текстти чечмелөөдө, текстти авторлоштурууда (башкача айтканда тексттин атрибуттарын аныктоодо) колдонулуучу фрагменттерин колдонот. Компьютердик лингвистиканы ж-а анын проблемаларын баарлашууну моделдештирүү, башкача айтканда адам менен ЭЭМдин табигый же чектелген табигый тилде өз ара аракеттенишүүсүн камсыз кылуу, ошондой эле маалымат издөө системасынын теориясы жана практикасы менен байланыштырышат. Текстти уюштуруунун өзгөчө ыкмасы же көп касиеттери боюнча китеп басууда калыптанган кадимки тексттен айырмаланган тексттин таптакыр жаңы түрү катары каралуучу гипертексттик системаларды түзүү боюнча жумуштар да белгилүү даражада Компьютердик лингвистикага тийиштүү. А в т о м а т т ы к к о т о р у у (текстти бир табигый тилден экинчисине компьютердин жардамы менен которуу) да компьютердик лингвистикада каралат. Компьютердик лингвистиканын алкагында 1980–90-жылдардан активдүү өнүгүп жаткан салыштырмалуу жаңы багыт – к о р п у с т у к л и н г в и с т и к а пайда болду, анда маалыматтардын (тексттердин) лингвистикалык корпустарынын жалпы түзүлүш принциптери заманбап компьютердик технологиялар колдонулуп иштелип чыгат. Текст корпусу – бул маалымат алып жүргүчтөргө жайгаштырылган жана автоматтык иштетүүгө арналган китеп, журнал, гезит ж. б. атайын тандалган жыйнагы. Маалымат корпустарын конструкциялоодон башка корпустук лингвистика текст корпусунан ар кандай маалыматтарды алып чыгууга арналган компьютердик аспаптарды (компьютердик программаларды) да түзөт. Компьютердик лингвистика б-ча изилдөө иштерин бүткүл дүйнөдө региондук түзүмдөрү бар компьютердик лингвистика ассоциациясы жүргүзөт.
	«к в а н т а т и в д и к л и н г в и с т и к а» термини ~~К. л-нын~~ алкагында каралат. Тил илиминде статистикалык методдорду колдонуу тилдин структуралык моделин ыктымалдуулук компоненти менен толуктоого, ~~б. а. теор.~~ түшүндүрүүгө ыңгайлуу структуралык-ыктымалдык модель түзүүгө мүмкүндүк берет. Колдонмо жаатында квантативдик лингвистика ушул моделдин тилдин кызматына ~~лингв.~~ мониторинг жүргүзүүдө, коддолгон текстти чечмелөөдө, текстти авторлоштурууда (~~б. а.~~ тексттин атрибуттарын аныктоодо) колдонулуучу фрагменттерин колдонот. ~~К. л-ны~~ ж-а анын проблемаларын баарлашууну моделдештирүү, ~~б. а.~~ адам менен ЭЭМдин табигый же чектелген табигый тилде өз ара аракеттенишүүсүн камсыз кылуу, о. эле маалымат издөө системасынын теориясы жана практикасы менен байланыштырышат. Текстти уюштуруунун өзгөчө ыкмасы же көп касиеттери ~~б-ча~~ китеп басууда калыптанган кадимки тексттен айырмаланган тексттин таптакыр жаңы түрү катары каралуучу гипертексттик системаларды түзүү ~~б-ча~~ жумуштар да белгилүү даражада ~~К. л-га~~ тийиштүү. А в т о м а тт ы к к о т о р у у (текстти бир табигый тилден экинчисине компьютердин жардамы менен которуу) да ~~К. л-да~~ каралат. ~~К. л-нын~~
	алкагында 1980–90-жылдардан активдүү өнүгүп
	жаткан салыштырмалуу жаңы багыт – к о рп у с т у к л и н г в и с т и к а пайда болду, анда маалыматтардын (тексттердин) ~~лингв.~~ корпустарынын жалпы түзүлүш принциптери заманбап компьютердик технологиялар колдонулуп иштелип чыгат. Текст корпусу – бул маалымат алып жүргүчтөргө жайгаштырылган жана автоматтык иштетүүгө арналган китеп, журнал, гезит ж. б~~-дын~~ атайын тандалган жыйнагы. Маалымат корпустарын конструкциялоодон башка корпустук лингвистика текст корпусунан ар кандай маалыматтарды алып чыгууга арналган компьютердик аспаптарды (компьютердик программаларды) да түзөт. ~~К. л.~~ б-ча изилдөө иштерин бүткүл дүйнөдө региондук түзүмдөрү бар ~~К. л.~~ ассоциациясы жүргүзөт.

Dilde, 12:42, 23 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-23T12:42:26Z

← Мурунку нускасы		12:42, 23 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИ́СТИКА</b> (сөзмө сөз англисче computational linguistics дегенден) – колдонмо лингвистиканын бир багыты, анда тилди изилдөөдө ж-а тигил же бул шартта, жагдайда, тилдин кызматын моделдөөдө компьютердик программалар, компьютердик маалымат иштетүү технологиялары түзүлөт ж-а колдонулат. Экинчи жагынан бул тилдин компьютердик моделдерин лингвистикада жана ага ~~танап-~~		<b type='title'>КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИ́СТИКА</b> (сөзмө сөз англисче computational linguistics дегенден) – колдонмо лингвистиканын бир багыты, анда тилди изилдөөдө ж-а тигил же бул шартта, жагдайда, тилдин кызматын моделдөөдө компьютердик программалар, компьютердик маалымат иштетүү технологиялары түзүлөт ж-а колдонулат. Экинчи жагынан бул тилдин компьютердик моделдерин лингвистикада жана ага танапташ илим тармактарында пайдалануу чөйрөсү.<br>Өзгөчө илимий багыт катары Европада 1960-жылдары калыптанган. Көп учурда тилди ж-а кепти изилдөөдө окуп-үйрөнүүнүн негизги аспабы катары анализдөөнүн сандык жана статистикалык методдорун колдонууну мүнөздөгөн


	~~таш~~ илим тармактарында пайдалануу чөйрөсү.<br>
	Өзгөчө ~~ил.~~ багыт катары Европада 1960-жылдары калыптанган. Көп учурда тилди ж-а кепти изилдөөдө окуп-үйрөнүүнүн негизги аспабы катары анализдөөнүн сандык жана статистикалык методдорун колдонууну мүнөздөгөн
	«к в а н т а т и в д и к л и н г в и с т и к а» термини К. л-нын алкагында каралат. Тил илиминде статистикалык методдорду колдонуу тилдин структуралык моделин ыктымалдуулук компоненти менен толуктоого, б. а. теор. түшүндүрүүгө ыңгайлуу структуралык-ыктымалдык модель түзүүгө мүмкүндүк берет. Колдонмо жаатында квантативдик лингвистика ушул моделдин тилдин кызматына лингв. мониторинг жүргүзүүдө, коддолгон текстти чечмелөөдө, текстти авторлоштурууда (б. а. тексттин атрибуттарын аныктоодо) колдонулуучу фрагменттерин колдонот. К. л-ны ж-а анын проблемаларын баарлашууну моделдештирүү, б. а. адам менен ЭЭМдин табигый же чектелген табигый тилде өз ара аракеттенишүүсүн камсыз кылуу, о. эле маалымат издөө системасынын теориясы жана практикасы менен байланыштырышат. Текстти уюштуруунун өзгөчө ыкмасы же көп касиеттери б-ча китеп басууда калыптанган кадимки тексттен айырмаланган тексттин таптакыр жаңы түрү катары каралуучу гипертексттик системаларды түзүү б-ча жумуштар да белгилүү даражада К. л-га тийиштүү. А в т о м а тт ы к к о т о р у у (текстти бир табигый тилден экинчисине компьютердин жардамы менен которуу) да К. л-да каралат. К. л-нын		«к в а н т а т и в д и к л и н г в и с т и к а» термини К. л-нын алкагында каралат. Тил илиминде статистикалык методдорду колдонуу тилдин структуралык моделин ыктымалдуулук компоненти менен толуктоого, б. а. теор. түшүндүрүүгө ыңгайлуу структуралык-ыктымалдык модель түзүүгө мүмкүндүк берет. Колдонмо жаатында квантативдик лингвистика ушул моделдин тилдин кызматына лингв. мониторинг жүргүзүүдө, коддолгон текстти чечмелөөдө, текстти авторлоштурууда (б. а. тексттин атрибуттарын аныктоодо) колдонулуучу фрагменттерин колдонот. К. л-ны ж-а анын проблемаларын баарлашууну моделдештирүү, б. а. адам менен ЭЭМдин табигый же чектелген табигый тилде өз ара аракеттенишүүсүн камсыз кылуу, о. эле маалымат издөө системасынын теориясы жана практикасы менен байланыштырышат. Текстти уюштуруунун өзгөчө ыкмасы же көп касиеттери б-ча китеп басууда калыптанган кадимки тексттен айырмаланган тексттин таптакыр жаңы түрү катары каралуучу гипертексттик системаларды түзүү б-ча жумуштар да белгилүү даражада К. л-га тийиштүү. А в т о м а тт ы к к о т о р у у (текстти бир табигый тилден экинчисине компьютердин жардамы менен которуу) да К. л-да каралат. К. л-нын
	алкагында 1980–90-жылдардан активдүү өнүгүп		алкагында 1980–90-жылдардан активдүү өнүгүп
	жаткан салыштырмалуу жаңы багыт – к о рп у с т у к л и н г в и с т и к а пайда болду, анда маалыматтардын (тексттердин) лингв. корпустарынын жалпы түзүлүш принциптери заманбап компьютердик технологиялар колдонулуп иштелип чыгат. Текст корпусу – бул маалымат алып жүргүчтөргө жайгаштырылган жана автоматтык иштетүүгө арналган китеп, журнал, гезит ж. б-дын атайын тандалган жыйнагы. Маалымат корпустарын конструкциялоодон башка корпустук лингвистика текст корпусунан ар кандай маалыматтарды алып чыгууга арналган компьютердик аспаптарды (компьютердик программаларды) да түзөт. К. л. б-ча изилдөө иштерин бүткүл дүйнөдө региондук түзүмдөрү бар К. л. ассоциациясы жүргүзөт.		жаткан салыштырмалуу жаңы багыт – к о рп у с т у к л и н г в и с т и к а пайда болду, анда маалыматтардын (тексттердин) лингв. корпустарынын жалпы түзүлүш принциптери заманбап компьютердик технологиялар колдонулуп иштелип чыгат. Текст корпусу – бул маалымат алып жүргүчтөргө жайгаштырылган жана автоматтык иштетүүгө арналган китеп, журнал, гезит ж. б-дын атайын тандалган жыйнагы. Маалымат корпустарын конструкциялоодон башка корпустук лингвистика текст корпусунан ар кандай маалыматтарды алып чыгууга арналган компьютердик аспаптарды (компьютердик программаларды) да түзөт. К. л. б-ча изилдөө иштерин бүткүл дүйнөдө региондук түзүмдөрү бар К. л. ассоциациясы жүргүзөт.

Dilde, 12:40, 23 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-23T12:40:45Z

← Мурунку нускасы		12:40, 23 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИ́СТИКА</b> (сөзмө сөз		<b type='title'>КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИ́СТИКА</b> (сөзмө сөз англисче computational linguistics дегенден) – колдонмо лингвистиканын бир багыты, анда тилди изилдөөдө ж-а тигил же бул шартта, жагдайда, тилдин кызматын моделдөөдө компьютердик программалар, компьютердик маалымат иштетүү технологиялары түзүлөт ж-а колдонулат. Экинчи жагынан бул тилдин компьютердик моделдерин лингвистикада жана ага танап-
	~~англ.~~ computational linguistics дегенден) – колдонмо лингвистиканын бир багыты, анда тилди изилдөөдө ж-а тигил же бул шартта, жагдайда, тилдин кызматын моделдөөдө компьютердик программалар, компьютердик маалымат иштетүү технологиялары түзүлөт ж-а колдонулат. Экинчи жагынан бул тилдин компьютердик моделдерин лингвистикада жана ага танап-


13 сап:		12 сап:
	<p align='right'><i type='author'>С. Төлөгөнова.</i></p>		<p align='right'><i type='author'>С. Төлөгөнова.</i></p>
	[[Категория:4-том, 353-402 бб]]		[[Категория:4-том, 353-402 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-12-13T17:01:38Z

1 версия

← Мурунку нускасы	17:01, 13 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol4>KadyrM, 12:36, 13 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-13T12:36:26Z

Жаңы барак

КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИ́СТИКА (сөзмө сөз
англ. computational linguistics дегенден) – колдонмо лингвистиканын бир багыты, анда тилди изилдөөдө ж-а тигил же бул шартта, жагдайда, тилдин кызматын моделдөөдө компьютердик программалар, компьютердик маалымат иштетүү технологиялары түзүлөт ж-а колдонулат. Экинчи жагынан бул тилдин компьютердик моделдерин лингвистикада жана ага танап-

таш илим тармактарында пайдалануу чөйрөсү. 
Өзгөчө ил. багыт катары Европада 1960-жылдары калыптанган. Көп учурда тилди ж-а кепти изилдөөдө окуп-үйрөнүүнүн негизги аспабы катары анализдөөнүн сандык жана статистикалык методдорун колдонууну мүнөздөгөн
«к в а н т а т и в д и к л и н г в и с т и к а» термини К. л-нын алкагында каралат. Тил илиминде статистикалык методдорду колдонуу тилдин структуралык моделин ыктымалдуулук компоненти менен толуктоого, б. а. теор. түшүндүрүүгө ыңгайлуу структуралык-ыктымалдык модель түзүүгө мүмкүндүк берет. Колдонмо жаатында квантативдик лингвистика ушул моделдин тилдин кызматына лингв. мониторинг жүргүзүүдө, коддолгон текстти чечмелөөдө, текстти авторлоштурууда (б. а. тексттин атрибуттарын аныктоодо) колдонулуучу фрагменттерин колдонот. К. л-ны ж-а анын проблемаларын баарлашууну моделдештирүү, б. а. адам менен ЭЭМдин табигый же чектелген табигый тилде өз ара аракеттенишүүсүн камсыз кылуу, о. эле маалымат издөө системасынын теориясы жана практикасы менен байланыштырышат. Текстти уюштуруунун өзгөчө ыкмасы же көп касиеттери б-ча китеп басууда калыптанган кадимки тексттен айырмаланган тексттин таптакыр жаңы түрү катары каралуучу гипертексттик системаларды түзүү б-ча жумуштар да белгилүү даражада К. л-га тийиштүү. А в т о м а тт ы к к о т о р у у (текстти бир табигый тилден экинчисине компьютердин жардамы менен которуу) да К. л-да каралат. К. л-нын
алкагында 1980–90-жылдардан активдүү өнүгүп
жаткан салыштырмалуу жаңы багыт – к о рп у с т у к л и н г в и с т и к а пайда болду, анда маалыматтардын (тексттердин) лингв. корпустарынын жалпы түзүлүш принциптери заманбап компьютердик технологиялар колдонулуп иштелип чыгат. Текст корпусу – бул маалымат алып жүргүчтөргө жайгаштырылган жана автоматтык иштетүүгө арналган китеп, журнал, гезит ж. б-дын атайын тандалган жыйнагы. Маалымат корпустарын конструкциялоодон башка корпустук лингвистика текст корпусунан ар кандай маалыматтарды алып чыгууга арналган компьютердик аспаптарды (компьютердик программаларды) да түзөт. К. л. б-ча изилдөө иштерин бүткүл дүйнөдө региондук түзүмдөрү бар К. л. ассоциациясы жүргүзөт.

Ад.: Баранов А. Н. Введение в прикладную лингвистику. 3-е изд. М., 2007; Компьютерная лингвистика и интеллектуальные технологии. М., 2008. Вып. 7.
С. Төлөгөнова.
[[Категория:4-том, 353-402 бб]]