http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A4%D0%A3%D0%A6%D0%98%D0%99%D0%A7%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9A 2026-04-23T06:39:54Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A4%D0%A3%D0%A6%D0%98%D0%99%D0%A7%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9A&diff=78986&oldid=prev 2026-03-30T10:15:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:15, 30 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КОНФУЦИЙЧИЛИК –&lt;/b&gt; Байыркы Кытайда пайда болуп, анын рухий <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мад-тына</del>, саясий турмушуна ж-а коомдук өнүгүүсүнө эки миң жылдан ашуун убакыт таасир тийгизген этикалык-саясий окуу. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К-ти </del>б. з. ч. 6-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>&lt;i&gt;Конфуций&lt;/i&gt; не&amp;shy;гиздеп, кийин анын шакирттери өнүктүргөн. Анын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">филос. </del>окуусунда адамды сүйүү, моралдык дөөлөттөр, тарбия ж-а мамлекетти башкаруу чеберчилиги турат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. </del>архаикалык диний көз караштарды <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мифол. </del>түшүнүктөрдөн арылтып, реалдуу турмушка жакындаткан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К-тин </del>негизги моралдык (адеп-ахлактык ыймандык) прин&amp;shy;циптери төмөнкүдөй талаптардан турат: 1) өз ара жактыруучулук; 2) адамды сүйүү; 3) иш-аракеттерде токтоолук ж-а этияттык, сактык; 4) мамлекетти башкаруу. Өз ара жактыруучулук талабында «Өзүңө каалабаганды башкага жасаба» деген насыяты адамдардын социалдык ж-а этикалык мамилелерин аныктаган мыйзам бо&amp;shy;луп эсептелет; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. б-ча </del>адамдын баары бирдей жаралат, бирок тарбиянын жүрүшүндө бири-би&amp;shy;ринен ажырап кетишет, ошондуктан ар бир адам өзүн-өзү тарбиялоосу керек. Тарбиялуу адам гумандуу, жоопкерчиликтүү, адилет, кичи пейил, камкор болот. Эгерде мындай адам кескин күтүүсүз кризистүү кырдаалга туш болуп, өмүр ж-а өлүм, абийир, ар намыс, мораль (ый&amp;shy;ман) принциби бир катарга тең коюлса, ал өлүмдү тандап алып, атын түбөлүк үлгү кылып</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КОНФУЦИЙЧИЛИК –&lt;/b&gt; Байыркы Кытайда пайда болуп, анын рухий <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маданиятына</ins>, саясий турмушуна ж-а коомдук өнүгүүсүнө эки миң жылдан ашуун убакыт таасир тийгизген этикалык-саясий окуу. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> Конфуцийчиликти </ins>б. з. ч. 6-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда </ins>&lt;i&gt;Конфуций&lt;/i&gt; не&amp;shy;гиздеп, кийин анын шакирттери өнүктүргөн. Анын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">философиялык </ins>окуусунда адамды сүйүү, моралдык дөөлөттөр, тарбия ж-а мамлекетти башкаруу чеберчилиги турат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Конфуцийчилик </ins>архаикалык диний көз караштарды <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мифологиялык </ins>түшүнүктөрдөн арылтып, реалдуу турмушка жакындаткан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Конфуцийчиликтин </ins>негизги моралдык (адеп-ахлактык ыймандык) прин&amp;shy;циптери төмөнкүдөй талаптардан турат: 1) өз ара жактыруучулук; 2) адамды сүйүү; 3) иш-аракеттерде токтоолук ж-а этияттык, сактык; 4) мамлекетти башкаруу. Өз ара жактыруучулук талабында «Өзүңө каалабаганды башкага жасаба» деген насыяты адамдардын социалдык ж-а этикалык мамилелерин аныктаган мыйзам бо&amp;shy;луп эсептелет; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">конфуцийчилик боюнча </ins>адамдын баары бирдей жаралат, бирок тарбиянын жүрүшүндө бири-би&amp;shy;ринен ажырап кетишет, ошондуктан ар бир адам өзүн-өзү тарбиялоосу керек. Тарбиялуу адам гумандуу, жоопкерчиликтүү, адилет, кичи пейил, камкор болот. Эгерде мындай адам кескин күтүүсүз кризистүү кырдаалга туш болуп, өмүр ж-а өлүм, абийир, ар намыс, мораль (ый&amp;shy;ман) принциби бир катарга тең коюлса, ал өлүмдү тандап алып, атын түбөлүк үлгү кылып калтырат; адамды сүйүү талабынын уюткусу ата-энени сыйлоо, ата-бабаларга сыйынуу, мурастарды сактоо, падышага берилүү болуп саналат. Эгер адам адамды сүйүү сапатына ээ болбосо, ал жүрүм-турум эрежелерин сактай албайт. Андай касиетке адам окуп-үйрөнүү аркылуу жетет. Окуусуз, үйрөнүүсүз адамгерчиликке умтулуу кем акылдуулукка; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле окуусуз, үйрөнүүсүз акылмандыкты сүйүү – <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">одоночулукка</ins>; эрдикке суктанып сүйүнүү – куйтулукка алып барат ж. б; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле иш-аракеттерде токтоолук, этияттык ж-а сактык талабы коюлат; жаңыны билүүдөн мурда эскини билүү керек; ага жалпы моралдык (адеп-ахлактык) тарбиялоону ж-а өзүн-өзү тарбиялоону ишке ашыруу м-н гана жетишүүгө болот делген. Конфуций жогорку моралдык принциптерге таянып, мамлекетти башкаруунун жол-жобо, тартиптерин иштеп чыккан. Асман эң жогорку күч, ал жердеги ади&amp;shy;леттүүлүктү көзөмөлдөйт ж-а социалдык теңсиз&amp;shy;дикти болтурбоо сакчылыгында турат; адамдардын жашоо-турмушу тагдырга көз каранды, ал эми байлык м-н атак-даңк асмандан түшөт. Өлкөнү башкарган падыша асмандын буйругу м-н иштейт, ал «Асман уулу» (Тяньцзы), ошондуктан ал падышанын бийлиги ыйык деп көр&amp;shy;сөткөн. Конфуцийдин окуусу б. з. ч. 1-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда </ins>кытайлардын жашоо-турмушуна, каада-салттарына, ырым-жырымдарына сиңип, б. з. 2–3-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдарында </ins>Корея ж-а Японияга таралган; 16-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдан </ins>Кытайдын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик </ins>дини болуп бекиген. 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>70-жылдарында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">конфуцийчилик </ins>Кытайда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик </ins>деңгээлде сынга алынып, куугунтукталган. Бирок 80-жылдарда кайрадан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">конфуцийчиликке </ins>кызыгуу жогорулоодо.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>калтырат; адамды сүйүү талабынын уюткусу ата-энени сыйлоо, ата-бабаларга сыйынуу, мурастарды сактоо, падышага берилүү болуп саналат. Эгер адам адамды сүйүү сапатына ээ болбосо, ал жүрүм-турум эрежелерин сактай албайт. Андай касиетке адам окуп-үйрөнүү аркылуу жетет. Окуусуз, үйрөнүүсүз адамгерчиликке умтулуу кем акылдуулукка; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле окуусуз, үйрөнүүсүз акылмандыкты сүйүү – <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">одоночулук</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ка</del>; эрдикке суктанып сүйүнүү – куйтулукка алып барат ж. б; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле иш-аракеттерде токтоолук, этияттык ж-а сактык талабы коюлат; жаңыны билүүдөн мурда эскини билүү керек; ага жалпы моралдык (адеп-ахлактык) тарбиялоону ж-а өзүн-өзү тарбиялоону ишке ашыруу м-н гана жетишүүгө болот делген. Конфуций жогорку моралдык принциптерге таянып, мамлекетти башкаруунун жол-жобо, тартиптерин иштеп чыккан. Асман эң жогорку күч, ал жердеги ади&amp;shy;леттүүлүктү көзөмөлдөйт ж-а социалдык теңсиз&amp;shy;дикти болтурбоо сакчылыгында турат; адамдардын жашоо-турмушу тагдырга көз каранды, ал эми байлык м-н атак-даңк асмандан түшөт. Өлкөнү башкарган падыша асмандын буйругу м-н иштейт, ал «Асман уулу» (Тяньцзы), ошондуктан ал падышанын бийлиги ыйык деп көр&amp;shy;сөткөн. Конфуцийдин окуусу б. з. ч. 1-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>кытайлардын жашоо-турмушуна, каада-салттарына, ырым-жырымдарына сиңип, б. з. 2–3-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-нда </del>Корея ж-а Японияга таралган; 16-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дан </del>Кытайдын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. </del>дини болуп бекиген. 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>70-жылдарында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. </del>Кытайда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. </del>деңгээлде сынга алынып, куугунтукталган. Бирок 80-жылдарда кайрадан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К-ке </del>кызыгуу жогорулоодо.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">7 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">6 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p align=&#039;right&#039;&gt;&lt;i type=&#039;author&#039;&gt;Т. Эсенгелдиев.&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p align=&#039;right&#039;&gt;&lt;i type=&#039;author&#039;&gt;Т. Эсенгелдиев.&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том,_403-452_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том,_403-452_бб]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A4%D0%A3%D0%A6%D0%98%D0%99%D0%A7%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9A&diff=40868&oldid=prev 2025-12-28T14:23:14Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">14:23, 28 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A4%D0%A3%D0%A6%D0%98%D0%99%D0%A7%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9A&diff=40867&oldid=prev 2025-12-28T08:18:52Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;b type=&#039;title&#039;&gt;КОНФУЦИЙЧИЛИК –&lt;/b&gt; Байыркы Кытайда пайда болуп, анын рухий мад-тына, саясий турмушуна ж-а коомдук өнүгүүсүнө эки миң жылдан ашуун убакыт таасир тийгизген этикалык-саясий окуу. К-ти б. з. ч. 6-к-да &lt;i&gt;Конфуций&lt;/i&gt; не&amp;shy;гиздеп, кийин анын шакирттери өнүктүргөн. Анын филос. окуусунда адамды сүйүү, моралдык дөөлөттөр, тарбия ж-а мамлекетти башкаруу чеберчилиги турат. К. архаикалык диний көз караштарды мифол. түшүнүктөрдөн арылтып, реалдуу турмушка жакындаткан. К-тин негизги моралдык (адеп-ахлактык ыймандык) прин&amp;shy;циптери төмөнкүдөй талаптардан турат: 1) өз ара жактыруучулук; 2) адамды сүйүү; 3) иш-аракеттерде токтоолук ж-а этияттык, сактык; 4) мамлекетти башкаруу. Өз ара жактыруучулук талабында «Өзүңө каалабаганды башкага жасаба» деген насыяты адамдардын социалдык ж-а этикалык мамилелерин аныктаган мыйзам бо&amp;shy;луп эсептелет; К. б-ча адамдын баары бирдей жаралат, бирок тарбиянын жүрүшүндө бири-би&amp;shy;ринен ажырап кетишет, ошондуктан ар бир адам өзүн-өзү тарбиялоосу керек. Тарбиялуу адам гумандуу, жоопкерчиликтүү, адилет, кичи пейил, камкор болот. Эгерде мындай адам кескин күтүүсүз кризистүү кырдаалга туш болуп, өмүр ж-а өлүм, абийир, ар намыс, мораль (ый&amp;shy;ман) принциби бир катарга тең коюлса, ал өлүмдү тандап алып, атын түбөлүк үлгү кылып<br /> калтырат; адамды сүйүү талабынын уюткусу ата-энени сыйлоо, ата-бабаларга сыйынуу, мурастарды сактоо, падышага берилүү болуп саналат. Эгер адам адамды сүйүү сапатына ээ болбосо, ал жүрүм-турум эрежелерин сактай албайт. Андай касиетке адам окуп-үйрөнүү аркылуу жетет. Окуусуз, үйрөнүүсүз адамгерчиликке умтулуу кем акылдуулукка; о. эле окуусуз, үйрөнүүсүз акылмандыкты сүйүү – одоночулук<br /> ка; эрдикке суктанып сүйүнүү – куйтулукка алып барат ж. б; о. эле иш-аракеттерде токтоолук, этияттык ж-а сактык талабы коюлат; жаңыны билүүдөн мурда эскини билүү керек; ага жалпы моралдык (адеп-ахлактык) тарбиялоону ж-а өзүн-өзү тарбиялоону ишке ашыруу м-н гана жетишүүгө болот делген. Конфуций жогорку моралдык принциптерге таянып, мамлекетти башкаруунун жол-жобо, тартиптерин иштеп чыккан. Асман эң жогорку күч, ал жердеги ади&amp;shy;леттүүлүктү көзөмөлдөйт ж-а социалдык теңсиз&amp;shy;дикти болтурбоо сакчылыгында турат; адамдардын жашоо-турмушу тагдырга көз каранды, ал эми байлык м-н атак-даңк асмандан түшөт. Өлкөнү башкарган падыша асмандын буйругу м-н иштейт, ал «Асман уулу» (Тяньцзы), ошондуктан ал падышанын бийлиги ыйык деп көр&amp;shy;сөткөн. Конфуцийдин окуусу б. з. ч. 1-к-да кытайлардын жашоо-турмушуна, каада-салттарына, ырым-жырымдарына сиңип, б. з. 2–3-к-нда Корея ж-а Японияга таралган; 16-к-дан Кытайдын мамл. дини болуп бекиген. 20-к-дын 70-жылдарында К. Кытайда мамл. деңгээлде сынга алынып, куугунтукталган. Бирок 80-жылдарда кайрадан К-ке кызыгуу жогорулоодо.<br /> <br /> <br /> Ад.: &lt;i&gt;Переломов Л. С.&lt;/i&gt; Конфуцианство и легизм в политической истории Китая. М., 1981; Конфуцианство в Китае: проблемы теории и практики. М., 1982; &lt;i&gt;Кобзев А. И.&lt;/i&gt; Философия китайского неоконфуцианства. М., 2002. <br /> &lt;p align=&#039;right&#039;&gt;&lt;i type=&#039;author&#039;&gt;Т. Эсенгелдиев.&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;<br /> [[Категория:4-том,_403-452_бб]]<br /> </div>

vol4>KadyrM