http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%98%D0%A1_%D0%9A%D2%AE%D0%A7%D2%AEКОРИОЛИС КҮЧҮ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T03:57:48ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%98%D0%A1_%D0%9A%D2%AE%D0%A7%D2%AE&diff=41209&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-12-29T07:02:29Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:02, 29 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%98%D0%A1_%D0%9A%D2%AE%D0%A7%D2%AE&diff=41208&oldid=prevvol4>KadyrM, 01:00, 29 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата2025-12-29T01:00:24Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КОРИОЛИ&#769;С КҮЧҮ</b> – <i>инерция күчтөрүнүн</i> бири.<br><br />
Кыймылдуу системанын айлануусунун матери&shy;алдык чекиттин <i>салыштырмалуу кыймылына</i> тийгизген таасирин эсептөө үчүн киргизилген. Фр. окумуштуу Г. Кориолистин ысымынан атал&shy;ган. К. к. чекиттин массасы м-н Кориолис ыл&shy;дамдануусунун көбөйтүндүсүнө барабар ж-а бул ылдамданууга карама-каршы багытталган:<br />
<i>F</i> = 2<i>m</i>[S, w ] ... Жер бетинде кыймылдаган нер&shy;селерге да К. к. таасир этет. К. к. эркин түшкөн нерсени чыгышты көздөй четтетет (түртөт). Бул<br />
четтөө кеңдикке жараша: уюлдарда нөлгө, ал<br />
эми экватордо эң чоң мааниге ээ. К. к-нө негиз&shy;делген маятникти 1851-ж. фр. физик Фуко жа&shy;саган. Бул маятник Жердин өз огунда ай&shy;лануусун далилдөөгө жардам берет. Меридиан б-ча түндүктү көздөй кыймылдаган нерсени К. к. Түн. жарым шарда оңго, ал эми Түш. жарым шарда солго түртөт. К. к. кыймылдагы само&shy;лётко, снарядга, шамалга, суу агымына да таа&shy;сирин тийгизет. Мис., Түн. жарым шарда дарыя&shy;нын оң, ал эми Түш. жарым шарда сол жээги тез жешилет. Экватор б-ча чыгышты көздөй кыймылдаган нерсени К. к. өйдө көтөрөт, ал эми батышка баратканды ылдый басат. Техни&shy;када гироскоп, турбина ж. б. айлануучу систе&shy;маларда К. к. сөзсүз эске алынат.<br />
[[Категория:4-том,_453-496_бб]]<br />
</div>vol4>KadyrM