КОҢУЗДАР - Түзөтүүлөр тарыхы

Dilde, 05:20, 30 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата

2026-01-30T05:20:35Z

← Мурунку нускасы		05:20, 30 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КОҢУЗДАР</b> , к а т у у к а н а т т у у л а р (Coleoptera) – толук кубулма курт-~~кумурска~~		<b type='title'>КОҢУЗДАР</b> , к а т у у к а н а т т у у л а р (Coleoptera) – толук кубулма курт-кумурскалар түркүмү. 1-жуп канаты катуу чоң канатка айланып, 2-жуп учкуч канатын, көкүрөгүнүн үстүнкү жумшак бетин ж-а курсагын коргоп турат. Алдынкы бөлүгү (башы, көкүрөгү) арткы бөлүгү м-н кыймылдуу бириккен. Жашоо чөйрөсүнө жараша формасы ж-а түсү түрдүүчө.<br> Көбүнчө ачык пигменттүү, металлдай жалтырак, демейде каралжын үңкүрдө же топуракта жашоочуларында пигменти жок, ачык сары түстө. Оозу кемирүүчү. Коңуздар айрым жыныстуу, жумуртка, кээде тирүү тууйт. Көпчүлүгүнүн өөрчүшү жумуртка, личинка, куурчакча ж-а имаго фа-
	түркүмү. 1-жуп канаты катуу чоң канатка айланып, 2-жуп учкуч канатын, көкүрөгүнүн
	үстүнкү жумшак бетин ж-а курсагын коргоп
	турат. Алдынкы бөлүгү (башы, көкүрөгү) арткы бөлүгү м-н кыймылдуу бириккен. Жашоо
	чөйрөсүнө жараша формасы ж-а түсү түрдүүчө.<br>
	Көбүнчө ачык пигменттүү, металлдай жалтырак, демейде каралжын үңкүрдө же топуракта жашоочуларында пигменти жок, ачык сары түстө. Оозу кемирүүчү. К. айрым жыныстуу, жумуртка, кээде тирүү тууйт. Көпчүлүгүнүн өөрчүшү жумуртка, личинка, куурчакча ж-а имаго фа-

	[[File:КОҢУЗДАР25.png \| thumb \| Коңуздар: 1 – жыттуу сыйда дуулдак; 2 – кавказ дуулдагы; 3 – дөө дуулдак; 4 – тарпчы коңуз; 5 – кара суучул коңуз; 6 – керене канат сүзгүч; 7 – батыш саратаны; 8 – кадимки керик коңуз; 9 –		[[File:КОҢУЗДАР25.png \| thumb \| Коңуздар: 1 – жыттуу сыйда дуулдак; 2 – кавказ дуулдагы; 3 – дөө дуулдак; 4 – тарпчы коңуз; 5 – кара суучул коңуз; 6 – керене канат сүзгүч; 7 – батыш саратаны; 8 – кадимки керик коңуз; 9 –өзгөрмө алтынчык; 10 – эл кайда көчөт; 11 – бугу коңуз; 12 – чара алтынчык; 13 – анткор ууру коңуз; 14 – кызылчачы узун тумшук; 15 – алма гүлчү коңузу; 16 – алп мурутчан коңузу; 17 – реликт мурутчан коңуз.
	~~өзгөрмө~~ алтынчык; 10 – эл кайда көчөт; 11 – бугу		]]заларын өтөт. Башында сезүү, көрүү органдары жайгашкан. Көкүрөгүндө басуу, казуу же кармоо, секирүү, сүзүү кызматын аткаруучу буттары бар. Алар азыктануу мүнөзүнө жараша 3 топко бөлүнөт: фитофагдар, сапрофагдар (өсүмдүк, жаныбар калдыктарын, чириндилерин жечүлөр) жа жырткычтар . Ал ар азыгын түнкүсүн издейт. Душмандарынан коргонуу максатында тез жүгүрүү, секирүү, бат учуу, кыймылсыз катып калуу, жыт чыгаруу ж. б. чараларды көрөт. Тукуму үчүн кам көрүп, личинкаларынын өсүшүнө керек азыктарды чогултат. Коңуздардын көп түрдүүлүгү жердеги биоценоздо олуттуу роль ойнойт. Көп түрү кыртыш түзүлүшүн
	коңуз; 12 – чара алтынчык; 13 – анткор ууру коңуз;		өзгөртөт, санитарлар, башка курт-кумурскалардын санын жөнгө салат ж-а өсүмдүктөрдү чаңдаштырат. Айрымдары талаа ж-а токой өсүмдүктөрүнө зыян келтирет, айыл чарба азыктарын бузат. Коңуздардын 3 түркүмчөсү, 140 тукуму, 30 миң түрү бардык кургактыкта (Антрактида, Арктиканын муз зонасы м-н бийик тоолордон башка), көбүнчө тропикте кездешет. Көп түрүнүн саны азаюуда.
	14 – кызылчачы узун тумшук; 15 – алма гүлчү коңузу; 16 – ~~альп~~ мурутчан коңузу; 17 – реликт мурутчан коңуз.
	]]заларын өтөт. Башында сезүү, көрүү органдары жайгашкан. Көкүрөгүндө басуу, казуу же кармоо, секирүү, сүзүү кызматын аткаруучу буттары бар. Алар азыктануу мүнөзүнө жараша 3 топко бөлүнөт: фитофагдар, сапрофагдар (өсүмдүк, жаныбар калдыктарын, чириндилерин ~~же чү лө р~~) жа ~~жыр тк ычтар~~ . Ал ар азыгын түнкүсүн издейт. Душмандарынан коргонуу максатында тез жүгүрүү, секирүү, бат учуу, кыймылсыз катып калуу, жыт чыгаруу ж. б. чараларды көрөт. Тукуму үчүн кам көрүп, личинкаларынын өсүшүнө керек азыктарды чогултат. ~~К-дын~~ көп түрдүүлүгү жердеги биоценоздо олуттуу роль ойнойт. Көп түрү кыртыш түзүлүшүн
	өзгөртөт, санитарлар, башка курт-кумурскалардын санын жөнгө салат ж-а өсүмдүктөрдү чаңдаштырат. Айрымдары талаа ж-а токой өсүмдүктөрүнө зыян келтирет, ~~а. ч.~~ азыктарын бузат. ~~К-дын~~ 3 түркүмчөсү, 140 тукуму, 30 миң түрү бардык кургактыкта (Антрактида, Арктиканын муз зонасы м-н бийик тоолордон башка), көбүнчө тропикте кездешет. Көп түрүнүн саны азаюуда.
	[[Категория:4-том,_403-452_бб]]		[[Категория:4-том,_403-452_бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-12-28T14:23:15Z

1 версия

← Мурунку нускасы	14:23, 28 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol4>KadyrM, 08:18, 28 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-28T08:18:52Z

Жаңы барак

<b type='title'>КОҢУЗДАР</b> , к а т у у к а н а т т у у л а р (Coleoptera) – толук кубулма курт-кумурска
түркүмү. 1-жуп канаты катуу чоң канатка айланып, 2-жуп учкуч канатын, көкүрөгүнүн
үстүнкү жумшак бетин ж-а курсагын коргоп
турат. Алдынкы бөлүгү (башы, көкүрөгү) арткы бөлүгү м-н кыймылдуу бириккен. Жашоо
чөйрөсүнө жараша формасы ж-а түсү түрдүүчө.<br>
Көбүнчө ачык пигменттүү, металлдай жалтырак, демейде каралжын үңкүрдө же топуракта жашоочуларында пигменти жок, ачык сары түстө. Оозу кемирүүчү. К. айрым жыныстуу, жумуртка, кээде тирүү тууйт. Көпчүлүгүнүн өөрчүшү жумуртка, личинка, куурчакча ж-а имаго фа-

[[File:КОҢУЗДАР25.png | thumb | Коңуздар: 1 – жыттуу сыйда дуулдак; 2 – кавказ дуулдагы; 3 – дөө дуулдак; 4 – тарпчы коңуз; 5 – кара суучул коңуз; 6 – керене канат сүзгүч; 7 – батыш саратаны; 8 – кадимки керик коңуз; 9 –
өзгөрмө алтынчык; 10 – эл кайда көчөт; 11 – бугу
коңуз; 12 – чара алтынчык; 13 – анткор ууру коңуз;
14 – кызылчачы узун тумшук; 15 – алма гүлчү коңузу; 16 – альп мурутчан коңузу; 17 – реликт мурутчан коңуз.
]]заларын өтөт. Башында сезүү, көрүү органдары жайгашкан. Көкүрөгүндө басуу, казуу же кармоо, секирүү, сүзүү кызматын аткаруучу буттары бар. Алар азыктануу мүнөзүнө жараша 3 топко бөлүнөт: фитофагдар, сапрофагдар (өсүмдүк, жаныбар калдыктарын, чириндилерин же чү лө р) жа жыр тк ычтар . Ал ар азыгын түнкүсүн издейт. Душмандарынан коргонуу максатында тез жүгүрүү, секирүү, бат учуу, кыймылсыз катып калуу, жыт чыгаруу ж. б. чараларды көрөт. Тукуму үчүн кам көрүп, личинкаларынын өсүшүнө керек азыктарды чогултат. К-дын көп түрдүүлүгү жердеги биоценоздо олуттуу роль ойнойт. Көп түрү кыртыш түзүлүшүн
өзгөртөт, санитарлар, башка курт-кумурскалардын санын жөнгө салат ж-а өсүмдүктөрдү чаңдаштырат. Айрымдары талаа ж-а токой өсүмдүктөрүнө зыян келтирет, а. ч. азыктарын бузат. К-дын 3 түркүмчөсү, 140 тукуму, 30 миң түрү бардык кургактыкта (Антрактида, Арктиканын муз зонасы м-н бийик тоолордон башка), көбүнчө тропикте кездешет. Көп түрүнүн саны азаюуда.
[[Категория:4-том,_403-452_бб]]