http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%A0%D0%AB%D0%9C_%D0%A5%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%ABКРЫМ ХАНДЫГЫ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T04:34:01ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%A0%D0%AB%D0%9C_%D0%A5%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=43813&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-01-29T10:05:29Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:05, 29 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%A0%D0%AB%D0%9C_%D0%A5%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%AB%D0%93%D0%AB&diff=43812&oldid=prevvol4>KadyrM, 03:59, 29 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-29T03:59:51Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КРЫМ ХАНДЫГЫ</b> – крым татарларынын <i>Ал&shy;тын ордодон</i> бөлүнүп чыккан (15–18-к.) феод.<br />
мамлекети. 1239-ж. моңгол-татарлар Крымда жашаган алан, кыпчак, славян ж. б. элдерди каратып, жарым аралдын түз жерлерин басып алган жана 13-к-дын аягында аны өздөрүнүн ту&shy;руктуу жайлоо-кыштоосуна айландырышкан.<br />
13–14-к-да Крымда өзгөчө акимдик (борбору –<br />
Солхат) түзүлүп, 1433-ж. ич ара күрөштүн на&shy;тыйжасында феодал ак сөөктөрдүн колдоосу менен Девлет-Хажи-Гирей бийликке келген. 1443-ж. Литва Улуу княздыгына таянып, ал Алтын Ордого көз карандысыз К. х-н түзгөн.<br><br />
Менгли-Гирей хандын тушунда (1468–1515) түрк<br />
аскерлери Крымга басып киргенден кийин (1475),<br />
К. х. Түркияга көз каранды хандыкка айланган. К. х-нын феодал ак сөөктөрү олжо, туткун, са&shy;лык алуу үчүн 16–17-к-да Россия, Украина,<br />
Польша жерлерине кол салып турган. 17–18-<br />
к-дагы орус-түрк согуштарында К. х. Түркия&shy;ны колдогон. <i>Күчүк-Кайнаржы тынчтык кели&shy;шими (1774)</i> б-ча К. х. Түркияга көз каранды&shy;лыктан кутулуп, Россиянын протекторатында&shy;гы көз карандысыз хандыкка айланган. 1783-ж. Россия империясынын курамына биротоло ко&shy;шулган.<br />
<br />
<br />
Ад.: <i>Новосельский А. А.</i> Борьба Московского госу&shy;дарства с татарами в 1-й половине XVII в. М.; Л., 1948; <i>Смирнов В. Д.</i> Крымское ханство под верховенством Оттоманской Порты. М., 2005. Т. 1. До начала XVIII в.<br />
[[Категория:4-том, 547-596 бб]]<br />
</div>vol4>KadyrM