http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%A3%D0%97%D0%9D%D0%95%D0%A6%D0%9A_%D0%9A%D3%A8%D0%9C%D2%AE%D0%A0_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%A1%D0%95%D0%99%D0%9D%D0%98КУЗНЕЦК КӨМҮР БАССЕЙНИ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-22T20:58:08ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%97%D0%9D%D0%95%D0%A6%D0%9A_%D0%9A%D3%A8%D0%9C%D2%AE%D0%A0_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%A1%D0%95%D0%99%D0%9D%D0%98&diff=43919&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-01-29T10:05:31Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:05, 29 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%97%D0%9D%D0%95%D0%A6%D0%9A_%D0%9A%D3%A8%D0%9C%D2%AE%D0%A0_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%A1%D0%95%D0%99%D0%9D%D0%98&diff=43918&oldid=prevvol4>KadyrM, 03:59, 29 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-29T03:59:51Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КУЗНЕ&#769;ЦК КӨМҮР БАССЕЙНИ</b> , К у з б а с с –<br />
Россиядагы жана дүйнөдөгү эң ири көмүр бассейн&shy;деринин бири. Кемеров, Новосибирь обл-нын аймагында. Аянты 26,7 миң <i>км</i><sup>2</sup>, уз. 335 <i>км</i>ге<br />
чейин, туурасы 110 <i>км</i>. Өндүрүштүк көмүрлүү<br />
катмардынчөгүндүлөрүнүн жалпы аянты 20 миң <i>км</i><sup>2</sup>ге жакын. Чалгындалган запасы 61,6 млрд т. А. и. 39,5 млрд тсы өндүрүштүк өздөштүрүүгө ыңгай&shy;луу. Кокс көмүрүнүн запасы 37,6 млрд т. Таш көмүрдүн алгачкы кени 1721-ж. Томь д-нын жээгинде (азыркы Кемеров ш-нын аймагы) ачыл&shy;ган. 1842-ж. геолог П. А. Чихачев 1-жолу аймак&shy;тын көмүрдүүлүгүн аныктап, «Кузнецк бассей&shy;ни» деп бөлгөн. Көмүр 19-к-дын 2-жарымынан ачык жана жер астынан казылып алынууда. Бас&shy;сейн – геол. түзүлүшү б-ча кембрий мезгилинде<br />
ийилип, палеозой, мезозой жана кайнозой заман&shy;дарынын тоо тектери менен толуп калган ойдуң. Көмүр девондун ортосунда пайда болгон чөкмө&shy;лөрдө жана карбондун аягынан тартып, юранын кумдук-чополуу чөкмө катмарларынан орун алган. Тоо тек катмарлары бир нече жолу тек&shy;тон. бүктөлүүлөргө учурап, татаалданган. 126<br />
өндүрүштүк катмары бар. Алардын калыңдыгы 1,3–3,5 <i>м</i>ден 20–30 <i>м</i>ге чейин. Көмүрдүн бардык<br />
түрү (күрөңдөн антрацитке чейин) кездешет. Күлдүүлүгү 7–20%тей, нымдуулугу 5–15%, ку&shy;рамында күкүрт 0,4–0,6%, фосфор 0,12%. Күйүү жылуулугу 33,3–36,0 <i>МДж/кг</i>. Карьерден жана<br />
жер астынан казып алынат. Бассейнде көмүрдөн башка темир кенташы, чым көң, акиташ теги, отко чыдамдуу чопо, курулуш материалдары, кооз таштардын кендери бар жана айрым бургу&shy;лоо көзөнөктөрүнөн (скважинасынан) нефть менен газ (метан 13 трлн <i>м</i><sup>3</sup>) да чыгат.<br />
[[Категория:4-том, 547-596 бб]]<br />
</div>vol4>KadyrM