КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ - Түзөтүүлөр тарыхы

Lera, 11:46, 22 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-22T11:46:51Z

← Мурунку нускасы		11:46, 22 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ</b> – ~~7–12-к-га~~ таандык ~~археол.~~ эстелик. Ысык-Ата ~~р-нуна~~ караштуу Шалтакбай айылынын чыгыш тарабында, Чүй ~~д-нын~~ сол жээгинде жайгашкан. А. Н. Бернштам бул шаар калдыгын ~~археол.~~ табылгалардын ~~ж-а о.~~ кылымдардагы жазма булактардын негизинде Сарыг ~~ш-на~~, В. Д. Горячева Невакет ~~ш-на~~ салыштырышат. Бул эки шаар тең о. кылымдардагы араб-фарсы авторлорунун (Ат-Табари, ибн-Хордадбек, ибн-Куда-ма, ибн-Жафар, ал-Хорезминин) эмгектеринде кездешет. Шаар ~~ж-а~~ шахристан (ички шаар) да сыртынан бекемделген дубалдар ~~м-н~~ курчалган.		<b type='title'>КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ</b> – VII–XII кылымдарга таандык археологиялык эстелик. Ысык-Ата районуна караштуу Шалтакбай айылынын чыгыш тарабында, Чүй дарыясынын сол жээгинде жайгашкан. А. Н. Бернштам бул шаар калдыгын археологиялык табылгалардын жана орто кылымдардагы жазма булактардын негизинде Сарыг шаарына, В. Д. Горячева Невакет шаарына салыштырышат. Бул эки шаар тең орто кылымдардагы араб-фарсы авторлорунун (Ат-Табари, ибн-Хордадбек, ибн-Куда-ма, ибн-Жафар, ал-Хорезминин) эмгектеринде кездешет. Шаар жана шахристан (ички шаар) да сыртынан бекемделген дубалдар менен курчалган.

	[[File:КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ44.png \| thumb \| Кызыл-Суу шаар калдыгынан табылган мөөрлөр (Чүй		[[File:КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ44.png \| thumb \| Кызыл-Суу шаар калдыгынан табылган мөөрлөр (Чүй өрөөнү).]]
	өрөөнү).]]Жалпы аянты 200 <i>га,</i> шахристандык маданий катмарынын калыңдыгы 4 <i>м</i>. Түш.-чыгыш тарабында цитадель жайгашкан. Дубалдар түрдүү боёк м-н сырдалып, оймо-чийме түшүрүлүп кооздолгон. Шаардын гүлдөгөн мезгили 10-к-га тиешелүү. Негизги калкы түрктөр, түргөштөр, карлуктар болгон. Шаар калкы алгач Батыш Түрк, кийин Түргөш, Карлук каганаттары ж-а Караханид мамлекетинин курамына кирген. Түрдүү формада жасалган карапа идиштер, айнек, темир, колодон жасалган кооздук буюмдар, согду, араб ж-а несториан жазуулары ж-а 3000ден ашык Караханид, Тухус ж-а Арсланид, Кытай, Согду, Түргөш тыйындары табылган. Согдулуктардын өлүк көмүүчү жайы (некрополь) ж-а 8 <i>м</i> будда кудайынын айкели, ибадатканасы (храм)
	(8–10-к.), үй курулуштары (10–11-к.), сарай (10–11-к.) шаар сыртындагы 3 сепил (8–10-к.), короо-жайлар изилденген. Түрк урууларына таандык, аты м-н кошо көмүлгөн жубайлардын көрүстөнү ачылган. Кыргыздардын уламышында бул шаар алтын төөлүү шаар деп айтылат. Бул эстеликти археологдор А. Н. <i>Бернштам</i> (1939–40), П. Н. Кожемяко (1953, 1961–63, 1971–72), В. Д. Горячева (1978–88, 1996–2000) ж-а А. И. Торгоевдер (2007-жылдан) изилдеген.

			Жалпы аянты 200 <i>га,</i> шахристандык маданий катмарынын калыңдыгы 4 <i>м</i>. Түштүк-чыгыш тарабында цитадель жайгашкан. Дубалдар түрдүү боёк менен сырдалып, оймо-чийме түшүрүлүп кооздолгон. Шаардын гүлдөгөн мезгили X кылымга тиешелүү. Негизги калкы түрктөр, түргөштөр, карлуктар болгон. Шаар калкы алгач Батыш Түрк, кийин Түргөш, Карлук каганаттары жана Караханид мамлекетинин курамына кирген. Түрдүү формада жасалган карапа идиштер, айнек, темир, колодон жасалган кооздук буюмдар, согду, араб жана несториан жазуулары жана 3000ден ашык Караханид, Тухус жана Арсланид, Кытай, Согду, Түргөш тыйындары табылган. Согдулуктардын өлүк көмүүчү жайы (некрополь) жана 8 <i>м</i> будда кудайынын айкели, ибадатканасы (храм) (VIII–X кылымдар), үй курулуштары (X–XI кылымдар), сарай (X–XI кылымдар) шаар сыртындагы 3 сепил (VIII–X-кылымдар), короо-жайлар изилденген. Түрк урууларына таандык, аты менен кошо көмүлгөн жубайлардын көрүстөнү ачылган. Кыргыздардын уламышында бул шаар алтын төөлүү шаар деп айтылат. Бул эстеликти археологдор А. Н. <i>Бернштам</i> (1939–1940), П. Н. Кожемяко (1953, 1961–1963, 1971–1972), В. Д. Горячева (1978–1988, 1996–2000) жана А. И. Торгоевдер (2007-жылдан) изилдеген.

	Ад.: <i>Кожемяко П. Н.</i> Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959; <i>Горячева В. Д.</i> Город Золотого верблюда. Ф., 1988; Красная Речка и Бурана. Ф., 1989.		Ад.: <i>Кожемяко П. Н.</i> Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959; <i>Горячева В. Д.</i> Город Золотого верблюда. Ф., 1988; Красная Речка и Бурана. Ф., 1989.
	[[Категория:4-том, 657-736 бб]]		[[Категория:4-том, 657-736 бб]]

vol4>KadyrM, 11:26, 20 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-20T11:26:11Z

← Мурунку нускасы		11:26, 20 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
2 сап:		2 сап:

	[[File:КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ44.png \| thumb \| Кызыл-Суу шаар калдыгынан табылган мөөрлөр (Чүй		[[File:КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ44.png \| thumb \| Кызыл-Суу шаар калдыгынан табылган мөөрлөр (Чүй
	өрөөнү).]]		өрөөнү).]]Жалпы аянты 200 <i>га,</i> шахристандык маданий катмарынын калыңдыгы 4 <i>м</i>. Түш.-чыгыш тарабында цитадель жайгашкан. Дубалдар түрдүү боёк м-н сырдалып, оймо-чийме түшүрүлүп кооздолгон. Шаардын гүлдөгөн мезгили 10-к-га тиешелүү. Негизги калкы түрктөр, түргөштөр, карлуктар болгон. Шаар калкы алгач Батыш Түрк, кийин Түргөш, Карлук каганаттары ж-а Караханид мамлекетинин курамына кирген. Түрдүү формада жасалган карапа идиштер, айнек, темир, колодон жасалган кооздук буюмдар, согду, араб ж-а несториан жазуулары ж-а 3000ден ашык Караханид, Тухус ж-а Арсланид, Кытай, Согду, Түргөш тыйындары табылган. Согдулуктардын өлүк көмүүчү жайы (некрополь) ж-а 8 <i>м</i> будда кудайынын айкели, ибадатканасы (храм)

	Жалпы аянты 200 <i>га,</i> шахристандык маданий катмарынын калыңдыгы 4 <i>м</i>. Түш.-чыгыш тарабында цитадель жайгашкан. Дубалдар түрдүү боёк м-н сырдалып, оймо-чийме түшүрүлүп кооздолгон. Шаардын гүлдөгөн мезгили 10-к-га тиешелүү. Негизги калкы түрктөр, түргөштөр, карлуктар болгон. Шаар калкы алгач Батыш Түрк, кийин Түргөш, Карлук каганаттары ж-а Караханид мамлекетинин курамына кирген. Түрдүү формада жасалган карапа идиштер, айнек, темир, колодон жасалган кооздук буюмдар, согду, араб ж-а несториан жазуулары ж-а 3000ден ашык Караханид, Тухус ж-а Арсланид, Кытай, Согду, Түргөш тыйындары табылган. Согдулуктардын өлүк көмүүчү жайы (некрополь) ж-а 8 <i>м</i> будда кудайынын айкели, ибадатканасы (храм)
	(8–10-к.), үй курулуштары (10–11-к.), сарай (10–11-к.) шаар сыртындагы 3 сепил (8–10-к.), короо-жайлар изилденген. Түрк урууларына таандык, аты м-н кошо көмүлгөн жубайлардын көрүстөнү ачылган. Кыргыздардын уламышында бул шаар алтын төөлүү шаар деп айтылат. Бул эстеликти археологдор А. Н. <i>Бернштам</i> (1939–40), П. Н. Кожемяко (1953, 1961–63, 1971–72), В. Д. Горячева (1978–88, 1996–2000) ж-а А. И. Торгоевдер (2007-жылдан) изилдеген.		(8–10-к.), үй курулуштары (10–11-к.), сарай (10–11-к.) шаар сыртындагы 3 сепил (8–10-к.), короо-жайлар изилденген. Түрк урууларына таандык, аты м-н кошо көмүлгөн жубайлардын көрүстөнү ачылган. Кыргыздардын уламышында бул шаар алтын төөлүү шаар деп айтылат. Бул эстеликти археологдор А. Н. <i>Бернштам</i> (1939–40), П. Н. Кожемяко (1953, 1961–63, 1971–72), В. Д. Горячева (1978–88, 1996–2000) ж-а А. И. Торгоевдер (2007-жылдан) изилдеген.

10 сап:		8 сап:
	Ад.: <i>Кожемяко П. Н.</i> Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959; <i>Горячева В. Д.</i> Город Золотого верблюда. Ф., 1988; Красная Речка и Бурана. Ф., 1989.		Ад.: <i>Кожемяко П. Н.</i> Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959; <i>Горячева В. Д.</i> Город Золотого верблюда. Ф., 1988; Красная Речка и Бурана. Ф., 1989.
	[[Категория:4-том, 657-736 бб]]		[[Категория:4-том, 657-736 бб]]

Kadyrm, 05:43, 20 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-20T05:43:20Z

← Мурунку нускасы		05:43, 20 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
2 сап:		2 сап:

	[[File:КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ44.png \| thumb \| Кызыл-Суу шаар калдыгынан табылган мөөрлөр (Чүй		[[File:КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ44.png \| thumb \| Кызыл-Суу шаар калдыгынан табылган мөөрлөр (Чүй
	өрөөнү).]]Жалпы аянты 200 <i>га,</i> шахристандык маданий катмарынын калыңдыгы 4 <i>м</i>. Түш.-чыгыш тарабында цитадель жайгашкан. Дубалдар түрдүү боёк м-н сырдалып, оймо-чийме түшүрүлүп кооздолгон. Шаардын гүлдөгөн мезгили 10-к-га тиешелүү. Негизги калкы түрктөр, түргөштөр, карлуктар болгон. Шаар калкы алгач Батыш Түрк, кийин Түргөш, Карлук каганаттары ж-а Караханид мамлекетинин курамына кирген. Түрдүү формада жасалган карапа идиштер, айнек, темир, колодон жасалган кооздук буюмдар, согду, араб ж-а несториан жазуулары ж-а 3000ден ашык Караханид, Тухус ж-а Арсланид, Кытай, Согду, Түргөш тыйындары табылган. Согдулуктардын өлүк көмүүчү жайы (некрополь) ж-а 8 <i>м</i> будда кудайынын айкели, ибадатканасы (храм)		өрөөнү).]]

			Жалпы аянты 200 <i>га,</i> шахристандык маданий катмарынын калыңдыгы 4 <i>м</i>. Түш.-чыгыш тарабында цитадель жайгашкан. Дубалдар түрдүү боёк м-н сырдалып, оймо-чийме түшүрүлүп кооздолгон. Шаардын гүлдөгөн мезгили 10-к-га тиешелүү. Негизги калкы түрктөр, түргөштөр, карлуктар болгон. Шаар калкы алгач Батыш Түрк, кийин Түргөш, Карлук каганаттары ж-а Караханид мамлекетинин курамына кирген. Түрдүү формада жасалган карапа идиштер, айнек, темир, колодон жасалган кооздук буюмдар, согду, араб ж-а несториан жазуулары ж-а 3000ден ашык Караханид, Тухус ж-а Арсланид, Кытай, Согду, Түргөш тыйындары табылган. Согдулуктардын өлүк көмүүчү жайы (некрополь) ж-а 8 <i>м</i> будда кудайынын айкели, ибадатканасы (храм)
	(8–10-к.), үй курулуштары (10–11-к.), сарай (10–11-к.) шаар сыртындагы 3 сепил (8–10-к.), короо-жайлар изилденген. Түрк урууларына таандык, аты м-н кошо көмүлгөн жубайлардын көрүстөнү ачылган. Кыргыздардын уламышында бул шаар алтын төөлүү шаар деп айтылат. Бул эстеликти археологдор А. Н. <i>Бернштам</i> (1939–40), П. Н. Кожемяко (1953, 1961–63, 1971–72), В. Д. Горячева (1978–88, 1996–2000) ж-а А. И. Торгоевдер (2007-жылдан) изилдеген.		(8–10-к.), үй курулуштары (10–11-к.), сарай (10–11-к.) шаар сыртындагы 3 сепил (8–10-к.), короо-жайлар изилденген. Түрк урууларына таандык, аты м-н кошо көмүлгөн жубайлардын көрүстөнү ачылган. Кыргыздардын уламышында бул шаар алтын төөлүү шаар деп айтылат. Бул эстеликти археологдор А. Н. <i>Бернштам</i> (1939–40), П. Н. Кожемяко (1953, 1961–63, 1971–72), В. Д. Горячева (1978–88, 1996–2000) ж-а А. И. Торгоевдер (2007-жылдан) изилдеген.

8 сап:		10 сап:
	Ад.: <i>Кожемяко П. Н.</i> Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959; <i>Горячева В. Д.</i> Город Золотого верблюда. Ф., 1988; Красная Речка и Бурана. Ф., 1989.		Ад.: <i>Кожемяко П. Н.</i> Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959; <i>Горячева В. Д.</i> Город Золотого верблюда. Ф., 1988; Красная Речка и Бурана. Ф., 1989.
	[[Категория:4-том, 657-736 бб]]		[[Категория:4-том, 657-736 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-12-20T05:30:40Z

1 версия

Жаңы барак

КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ – 7–12-к-га таандык археол. эстелик. Ысык-Ата р-нуна караштуу Шалтакбай айылынын чыгыш тарабында, Чүй д-нын сол жээгинде жайгашкан. А. Н. Бернштам бул шаар калдыгын археол. табылгалардын ж-а о. кылымдардагы жазма булактардын негизинде Сарыг ш-на, В. Д. Горячева Невакет ш-на салыштырышат. Бул эки шаар тең о. кылымдардагы араб-фарсы авторлорунун (Ат-Табари, ибн-Хордадбек, ибн-Куда-ма, ибн-Жафар, ал-Хорезминин) эмгектеринде кездешет. Шаар ж-а шахристан (ички шаар) да сыртынан бекемделген дубалдар м-н курчалган.

[[File:КЫЗЫЛ-СУУ ШААР КАЛДЫГЫ44.png | thumb | Кызыл-Суу шаар калдыгынан табылган мөөрлөр (Чүй
өрөөнү).]]Жалпы аянты 200 га, шахристандык маданий катмарынын калыңдыгы 4 м. Түш.-чыгыш тарабында цитадель жайгашкан. Дубалдар түрдүү боёк м-н сырдалып, оймо-чийме түшүрүлүп кооздолгон. Шаардын гүлдөгөн мезгили 10-к-га тиешелүү. Негизги калкы түрктөр, түргөштөр, карлуктар болгон. Шаар калкы алгач Батыш Түрк, кийин Түргөш, Карлук каганаттары ж-а Караханид мамлекетинин курамына кирген. Түрдүү формада жасалган карапа идиштер, айнек, темир, колодон жасалган кооздук буюмдар, согду, араб ж-а несториан жазуулары ж-а 3000ден ашык Караханид, Тухус ж-а Арсланид, Кытай, Согду, Түргөш тыйындары табылган. Согдулуктардын өлүк көмүүчү жайы (некрополь) ж-а 8 м будда кудайынын айкели, ибадатканасы (храм)
(8–10-к.), үй курулуштары (10–11-к.), сарай (10–11-к.) шаар сыртындагы 3 сепил (8–10-к.), короо-жайлар изилденген. Түрк урууларына таандык, аты м-н кошо көмүлгөн жубайлардын көрүстөнү ачылган. Кыргыздардын уламышында бул шаар алтын төөлүү шаар деп айтылат. Бул эстеликти археологдор А. Н. Бернштам (1939–40), П. Н. Кожемяко (1953, 1961–63, 1971–72), В. Д. Горячева (1978–88, 1996–2000) ж-а А. И. Торгоевдер (2007-жылдан) изилдеген.

Ад.: Кожемяко П. Н. Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959; Горячева В. Д. Город Золотого верблюда. Ф., 1988; Красная Речка и Бурана. Ф., 1989.
[[Категория:4-том, 657-736 бб]]