http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D3%A8%D0%9C%D2%AE%D0%A0_%D0%9A%D0%95%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%A0%D0%98КӨМҮР КЕНДЕРИ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T17:52:15ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D3%A8%D0%9C%D2%AE%D0%A0_%D0%9A%D0%95%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%A0%D0%98&diff=42018&oldid=prevvol4>KadyrM, 10:39, 9 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-09T10:39:48Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:39, 9 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol4>KadyrMhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D3%A8%D0%9C%D2%AE%D0%A0_%D0%9A%D0%95%D0%9D%D0%94%D0%95%D0%A0%D0%98&diff=42019&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-01-09T05:19:46Z<p>1 версия</p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КӨМҮР КЕНДЕРИ</b> - ө. ж-лык мааниге ээ бол&shy;гон табигый көмур катмарлары орун алган жер&shy;лер. Аянты 1 км<sup>2</sup>ден тартып, жуздөгөн <i>км<sup>2</sup>ге</i><br />
жетет. Запасы миң, млн, кээде млрд <i>τ</i> болот.<br><br />
Өсумдуктөрдун ташка айланган калдыктарынан<br />
пайда болуп, кара тусту берет. Катуу, бек, нык<br />
чөкмө тек болуп саналат. Курамында 50%ке че&shy;йин ар турдуу минералдардын кошулмалары<br />
(кремний, алюминий, темир, кальций, натрий,<br />
калий, кукурт, фосфор ж. б.) кездешет. Булар<br />
чөкмө тектердин арасында катмарланып жатат.<br><br />
Көмур тузулушу, курамы б-ча 3 тургө бөлунөт:<br />
<span style="letter-spacing:2px;">гумустуу</span> - татаал тузулуштөгу өсумдуктөрдөн<br />
пайда болгон, <span style="letter-spacing:2px;">сапропелиттуу</span> - жөнөкөй<br />
тузулуштөгу өсумдуктөр м-н планктондордон<br />
келип чыккан, <span style="letter-spacing:2px;">гумус-сапропелиттуу</span><br />
көмурдун пайда болушуна жогорку ж-а төмөнку<br />
даражада өсуп жетилген өсумдуктөр кирет. Ку&shy;рамындагы көмур оксиди б-ча таш көмур, курөң<br />
көмур болуп ажыратылат. Пайда болушу 3 ге&shy;незистик типтен турат. <span style="letter-spacing:2px;">Геосинклиналдык типте</span> көмур катмарлары узатасынан<br />
созулуп жатат. Калыңдыгы 10 <i>кмге</i> чейин же&shy;тет. Көмур запасы мол, тузулушу ар турдуу. Кат&shy;марлар тектон. буктөлуулөргө, бузулууларга<br />
дуушар болгон. <span style="letter-spacing:2px;">Платформалык тип&shy;т е </span>көмур катмары жука, араң эле жуздөгөн<br />
мге жетет. Көмур кабаттары аз, линза турундө<br />
болот. Метаморфизм процесси анчалык кучтуу<br />
журбөгөндуктөн, курөң көмургө өткөн.<span style="letter-spacing:2px;"> Ө т м ө<br />
тип</span> геосинклиналдык ж-а платформалык тип&shy;тердин ортосунда пайда болот. Зор аймакты<br />
ээлеп жатат. Көмур катмарларынын калыңды&shy;гы 1-2 кмге жетет. Астындагы кабаттар аз ж-а<br />
бардык жерде кездешпейт. Метаморфизм про&shy;цесси бардык учурда жургөн эмес. Ошол себеп&shy;тен курөң көмур да, таш көмур да кездешет. К. к.<br />
кембрий мезгилинен тартып, неогенге чейинки<br />
тоо тектердин катмарларында жолугат. Энерге&shy;тикалык отун, хим. сырьё, кокс м-н газ өндуруу,<br />
сейрек кездешуучу ж-а чачыранды элементтерди<br />
(германий, уран, индий, скандий ж. б.) алуу учун<br />
<br />
колдонулат. Ири К. к. Канада, АКШ, Германия,<br />
Кытай, Россия, Казакстан ж. б. жерлерде бар.<br><br />
Кырг-нда көмур Кара-Кече, Жыргалаң, Кызыл-<br />
Кыя, Көк-Жаңгак, Таш-Көмур, Сүлүктү, Тегене,<br />
Алмалык ж. б. жерлерден орун алган. Борб.<br><br />
Азиядагы көмүр запасынын 46%и Кырг-нга<br />
таандык.<br />
[[Категория:4-том, 497-546 бб]]<br />
</div>Kadyrm