http://212.24.105.57:9989/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D3%A8%D0%9C%D2%AE%D0%A1%D0%9A%D3%A8_%D0%AD%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%90КӨМҮСКӨ ЭКОНОМИКА - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T21:14:11ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D3%A8%D0%9C%D2%AE%D0%A1%D0%9A%D3%A8_%D0%AD%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=42032&oldid=prevvol4>KadyrM, 10:39, 9 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-09T10:39:48Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:39, 9 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol4>KadyrMhttp://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%9A%D3%A8%D0%9C%D2%AE%D0%A1%D0%9A%D3%A8_%D0%AD%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=42033&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-01-09T05:19:46Z<p>1 версия</p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КӨМҮСКӨ ЭКОНОМИКА</b> - 1) ар турдуу экон.<br />
мамилелердин жыйындысы; 2) экон. ишмердик&shy;тин эсепке алынбаган, жөнгө салынбаган ж-а<br />
мыйзамдарга каршы келген туру. Айрым өлкө&shy;лөрдө салык башкармалыгына маалыматы<br />
тушпөгөн <i>товарлар</i> ж-а <i>кызмат көрсөтуулөр</i><br />
м-н алмашуу жургузуу К. э. деп аталат. АКШ<br />
экономисттеринин баасы б-ча АКШда К. э.<br />
жугуртуу 1989-ж. 750 млрд долларды тузгөн.<br><br />
АКШнын кээ бир экономисттеринин пикири<br />
б-ча К. э-нын кесепетинен салык көбөйөт же<br />
<i>инфляция</i> өсөт, анткени К. э-да табылган акча&shy;дан салык алынбагандыктан, анын натыйжа&shy;сында мамлекет ала турган кирешесинин көп<br />
миллиарддаган долларын жоготот да, анын ор&shy;дун толтуруу учун салыкты көбөйтуугө мажбур<br />
болот. К. э-ны көп учурда «экинчи» экономика<br />
деп аташат, ал расмий <i>экономикалык система</i><br />
начарлаган же булунгөн учурда жолтоо болбос&shy;тон, ага жардам беруу негизги милдети болгон<br />
өндуруштук структура катары чыгышы мумкун.<br><br />
Ошентип, экон. төмөндөө учурунда жашырын<br />
киреше булактары бар керектөөчулөр тигил же<br />
бул товарга же кызмат көрсөтуулөргө кошумча<br />
<i>талап</i> коюшат, бул <i>өндуруштун</i> өсушунө өбөлгө<br />
тузөт. <i>Тартыштык</i> шартында рынок жашырын<br />
өндурулуучу же сырттан алынып келуучу товар&shy;лар ж-а кызмат көрсөтуулөр м-н толтурулат, бул<br />
инфляциялык процессти токтотууга мумкундук<br />
берет. Кыйын мезгилде, мис., ачарчылык учу&shy;рунда, К. э. азык-тулук сатып алууда оң роль<br />
ойнойт. Экон. ад-ттарда төмөнкудөй элементте&shy;ри бөлуп көрсөтулөт: 1) формалдуу эмес эконо&shy;мика; 2) жалган экономика; 3) «экинчи» эконо&shy;миканын жашырын бөлугу; 4) «жашырын» эко&shy;номика. Биринчи элементи борб. экон. орган&shy;дардын, тармактык башкаруу органдарынын,<br />
бирикмелердин ж-а <i>ишканалардын</i> ортосунда<br />
өзгөчө «соода» процессинде иштейт. Жалган эко&shy;номика продуктунун <i>баасында</i> жалган <i>нарк,</i><br />
жалган <i>керектөө наркы</i> ж-а жалган компонент&shy;тер турундө көрунөт. Кошуп жазуулар, финан&shy;сы тартибин бузуулар К. э-нын бул элементи&shy;нин иштөө механизми катары эсептелет. «Жа&shy;шырын» экономикага мыйзамсыз өндуруш иш&shy;мердиги кирет. Керектөө секторунда алып са&shy;тарлык негизги элементи болгон жашырын<br />
рынок «жашырын» экономиканын өзгөчө туру<br />
болуп саналат. К. э. базистик категория бол&shy;гондуктан, ал тиешелуу структураларды: расмий<br />
эмес укукту, этиканы, өзунун тышкы ж-а ички<br />
коопсуздук кызматын, парламенттик калканч&shy;ты, жашыруунун өздук идеологиясын пайдала&shy;нууга мажбур болот.<br />
[[Категория:4-том, 497-546 бб]]<br />
</div>Kadyrm