КОРУНД: нускалардын айырмасы
vol4>KadyrM No edit summary |
No edit summary |
||
| (One intermediate revision by one other user not shown) | |||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КОРУ́НД</b> (санкритче kurubinda – рубин) – ок­сиддер классына кирүүчү минерал. | <b type='title'>КОРУ́НД</b> (санкритче kurubinda – рубин) – ок­сиддер классына кирүүчү минерал. Химиялык форму­ласы Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub>. Курамында 53,8% алюминий бар. <i>Тригон системасында</i> кристаллданат. Өңү-түсү курамында кез­дешүүчү темир, хром, титан сыяк­туу киринди эле­менттерге байла­ныштуу. | ||
[[File:КОРУНД18.png | thumb | none]] Кызыл түстөгүсү – р у б и н, көгүлтүрү – | |||
[[File:КОРУНД18.png | thumb | none]] Кызыл түстөгүсү – р | с а п ф и р, түссү­зү – л е й к о с а п ф и р. Катуулугу <i>Моостун шкаласы</i> боюнча 9. Салыштырма салмагы 4. Кремний кычкылы өтө аз санда кездешкен магмалык тектерде (сие­нит), анортит-корунддуу дайкаларда, метамор­физмделген тектерде, экинчи жолу пайда бол­гон кварциттерде кездешет. Өтө кооз мөлтүрөгөн тунук түрлөрү (рубин, сапфир ж. б.) илгертен асыл таш катары колдонулуп келет. Жасалма түрлөрү бокситти калыбына келтирүүчү темир таарындылары м-н бирге эритилип, электр меш­теринде алынат. Булар абразив материал ката­ры колдонулат. Ошондой эле порошок металлургия­сынын ыкмалары м-н металлдарды жогорку температурада иштеткенде керек болуучу кескичтер жасалат. Жасалма түрлөрүн (монокристаллдуу тунук түрү м-н өзөктөрүн) кычкылтек-суутектүү жалын м-н чопону эритип алса болот. Синтети­калык жол м-н алынган сапфир, рубин, топаз, александрит, аметист ж. б. кооздук иштерде, кы­зыл рубин саатта, так приборлордо, өзөктөрү оп­тикалык генераторлордо (лазерде) пайдаланылат. | ||
с а п ф и р, түссү­зү – л е й к о с а п ф и р. Катуулугу <i>Моостун | |||
шкаласы</i> | |||
өтө аз санда кездешкен магмалык тектерде (сие­нит), анортит-корунддуу дайкаларда, метамор­физмделген тектерде, экинчи жолу пайда бол­гон кварциттерде кездешет. Өтө кооз мөлтүрөгөн тунук түрлөрү (рубин, сапфир ж. б.) илгертен асыл таш катары колдонулуп келет. Жасалма түрлөрү бокситти калыбына келтирүүчү темир таарындылары м-н бирге эритилип, электр меш­теринде алынат. Булар абразив материал ката­ры колдонулат. | |||
[[Категория:4-том,_453-496_бб]] | [[Категория:4-том,_453-496_бб]] | ||
03:08, 3 Июнь (Кулжа) 2026 -га соңку нускасы
КОРУ́НД (санкритче kurubinda – рубин) – оксиддер классына кирүүчү минерал. Химиялык формуласы Al2O3. Курамында 53,8% алюминий бар. Тригон системасында кристаллданат. Өңү-түсү курамында кездешүүчү темир, хром, титан сыяктуу киринди элементтерге байланыштуу.
Кызыл түстөгүсү – р у б и н, көгүлтүрү –
с а п ф и р, түссүзү – л е й к о с а п ф и р. Катуулугу Моостун шкаласы боюнча 9. Салыштырма салмагы 4. Кремний кычкылы өтө аз санда кездешкен магмалык тектерде (сиенит), анортит-корунддуу дайкаларда, метаморфизмделген тектерде, экинчи жолу пайда болгон кварциттерде кездешет. Өтө кооз мөлтүрөгөн тунук түрлөрү (рубин, сапфир ж. б.) илгертен асыл таш катары колдонулуп келет. Жасалма түрлөрү бокситти калыбына келтирүүчү темир таарындылары м-н бирге эритилип, электр мештеринде алынат. Булар абразив материал катары колдонулат. Ошондой эле порошок металлургиясынын ыкмалары м-н металлдарды жогорку температурада иштеткенде керек болуучу кескичтер жасалат. Жасалма түрлөрүн (монокристаллдуу тунук түрү м-н өзөктөрүн) кычкылтек-суутектүү жалын м-н чопону эритип алса болот. Синтетикалык жол м-н алынган сапфир, рубин, топаз, александрит, аметист ж. б. кооздук иштерде, кызыл рубин саатта, так приборлордо, өзөктөрү оптикалык генераторлордо (лазерде) пайдаланылат.