КОСМОС ЫЛДАМДЫГЫ: нускалардын айырмасы
vol4>KadyrM No edit summary |
No edit summary |
||
| (One intermediate revision by one other user not shown) | |||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КО́СМОС ЫЛДАМДЫГЫ</b> – гравитация талаа­сында космос аппаратынын орбитага чыгарыл­ган учурдагы ылдамдыгынын төмөнкү чектик мааниси. Астрономияда ж-а космостук учуулар­дын динамикасында үч (биринчи, экинчи, үчүнчү) | <b type='title'>КО́СМОС ЫЛДАМДЫГЫ</b> – гравитация талаа­сында космос аппаратынын орбитага чыгарыл­ган учурдагы ылдамдыгынын төмөнкү чектик мааниси. Астрономияда ж-а космостук учуулар­дын динамикасында үч (биринчи, экинчи, үчүнчү) космос ылдамдыгы колдонулат. <i>Жердин жасалма жандоочу</i><i>ларынын</i> б и р и н ч и космос ылдамдыгы <i>v</i>1 = <i>GM/r</i> , мын­да <i>G</i> – гравитациялык турактуулук, M – жер массасы, <i>r</i> – Жер борборунан нерсенин Жерге салыштырмалуу айланган траекториясына жа­ныма боюнча багытталган ылдамдыгы <i>v</i> ге барабар болгон мейкиндик чекитине чейинки аралык. Биринчи космос ылдамдыгы (айлануу ылдамдыгы) – нерсеге ал Жердин жасалма жандоочусу болу­шу үчүн берилген эң кичине баштапкы ылдам­дык.<br>Биринчи космос ылдамдыгы <i>v</i><sub>1</sub> 7,91 <i>км/сек</i> м-н орбитага чыгарылган аппарат эллипс же айлана боюнча кыймылдайт. Э к и н ч и космос ылдамдыгы (парабола ыл-дамдыгы) <i>v</i>22<i>GM/r v</i>1. Экинчи космос ылдамдыгы (11,186 <i>км/сек</i>) м-н орбитага чыгарылган аппа­рат Жердин тартуу күчүнүн таасиринен чыгып, Күн системасындагы башка планеталарды көздөй учат. Ү ч ү н ч ү космос ылдамдыгы (<i>v</i><sub>3</sub>= 16,6 <i>км/сек</i>) м-н орбитага чыгарылган аппарат Жердин ж-а Күндүн тартуусунан чыгып, Күн системасынан башка жылдыз аралык мейкиндикке өтөт. Бул ылдамдыктардын сан маанилери Жерден учу­рулган аппараттарга гана тиешелүү, ал эми алар башка планетадан учурулса, ал ылдамдыктын сан маанилери ар башка болот. Анткени ал сан маанилери планеталардын гравитациялык та­лааларынын касиеттерине көз каранды. | ||
<i>ларынын</i> б и р и н ч и | |||
салыштырмалуу айланган траекториясына жа­ныма | |||
аралык. Биринчи | |||
нерсеге ал Жердин жасалма жандоочусу болу­шу үчүн берилген эң кичине баштапкы ылдам­дык.<br> | |||
Биринчи | |||
чыгарылган аппарат эллипс же айлана | |||
кыймылдайт. Э к и н ч и | |||
(11,186 <i>км/сек</i>) м-н орбитага чыгарылган аппа­рат Жердин тартуу күчүнүн таасиринен чыгып, Күн системасындагы башка планеталарды көздөй учат. Ү ч ү н ч ү | |||
м-н орбитага чыгарылган аппарат Жердин ж-а | |||
Күндүн тартуусунан чыгып, Күн системасынан башка жылдыз аралык мейкиндикке өтөт. Бул ылдамдыктардын сан маанилери Жерден учу­рулган аппараттарга гана тиешелүү, ал эми алар башка планетадан учурулса, ал ылдамдыктын сан маанилери ар башка болот. Анткени ал сан маанилери планеталардын гравитациялык та­лааларынын касиеттерине көз каранды. | |||
[[Категория:4-том,_453-496_бб]] | [[Категория:4-том,_453-496_бб]] | ||
05:31, 3 Июнь (Кулжа) 2026 -га соңку нускасы
КО́СМОС ЫЛДАМДЫГЫ – гравитация талаасында космос аппаратынын орбитага чыгарылган учурдагы ылдамдыгынын төмөнкү чектик мааниси. Астрономияда ж-а космостук учуулардын динамикасында үч (биринчи, экинчи, үчүнчү) космос ылдамдыгы колдонулат. Жердин жасалма жандоочуларынын б и р и н ч и космос ылдамдыгы v1 = GM/r , мында G – гравитациялык турактуулук, M – жер массасы, r – Жер борборунан нерсенин Жерге салыштырмалуу айланган траекториясына жаныма боюнча багытталган ылдамдыгы v ге барабар болгон мейкиндик чекитине чейинки аралык. Биринчи космос ылдамдыгы (айлануу ылдамдыгы) – нерсеге ал Жердин жасалма жандоочусу болушу үчүн берилген эң кичине баштапкы ылдамдык.
Биринчи космос ылдамдыгы v1 7,91 км/сек м-н орбитага чыгарылган аппарат эллипс же айлана боюнча кыймылдайт. Э к и н ч и космос ылдамдыгы (парабола ыл-дамдыгы) v22GM/r v1. Экинчи космос ылдамдыгы (11,186 км/сек) м-н орбитага чыгарылган аппарат Жердин тартуу күчүнүн таасиринен чыгып, Күн системасындагы башка планеталарды көздөй учат. Ү ч ү н ч ү космос ылдамдыгы (v3= 16,6 км/сек) м-н орбитага чыгарылган аппарат Жердин ж-а Күндүн тартуусунан чыгып, Күн системасынан башка жылдыз аралык мейкиндикке өтөт. Бул ылдамдыктардын сан маанилери Жерден учурулган аппараттарга гана тиешелүү, ал эми алар башка планетадан учурулса, ал ылдамдыктын сан маанилери ар башка болот. Анткени ал сан маанилери планеталардын гравитациялык талааларынын касиеттерине көз каранды.