БАРАБАРДЫК АКСИОМАЛАРЫ: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
vol2_>KadyrM
No edit summary
No edit summary
 
(6 intermediate revisions by 3 users not shown)
1 сап: 1 сап:
'''БАРАБАРДЫК АКСИОМАЛАРЫ ''' мат. далилдөөлөрдөгү барабардык катышынын колдонулушун тартиптөөчү аксиомалар. Бул аксиомалар барабардык катышынын рефлексивдүүлүгүн ж-а теӊди теӊи м-н алмаштырууга боло тургандыгын аныктайт. Барабардык аксиомалары символдук түрдө төмөнкүчө жазылат: ''х=х, х=у􀀏􀀆 (y/􀀇)􀂟􀀆(х/􀀇), х=y􀂟t(y/􀀇)􀂟t(x''/􀀇), мында 􀀆􀀁– каалагандай формула, ''t'' – каралып жаткан
'''БАРАБАРДЫК АКСИОМАЛАРЫ '''–  математикалык далилдөөлөрдөгү барабардык катышынын колдонулушун тартиптөөчү аксиомалар. Бул аксиомалар барабардык катышынын рефлексивдүүлүгүн жана теӊди теӊи менен алмаштырууга боло тургандыгын аныктайт. Барабардык аксиомалары символдук түрдө төмөнкүчө жазылат: <math>x=x,x=y \land \varphi (y/v)\Rightarrow \varphi(x/v),x=y\Rightarrow t (y/v) \Rightarrow t=(x/v),
<br/>тилдин каалагандай терми, ''х, у,'' 􀀇 – өзгөрмөлөр. Б. а-нын жардамы м-н барабардык катышынын симметриялуулугу, транзиттүүлүгү далилденет. Ал үчүн 􀀆 нин ордуна биринчи учурда ''у''=􀀆, экинчи учурда 􀀇=z формуласын алуу керек. Эгер каралып жаткан тилдин формулалары ж-а термдери логикалык байламталардын ж-а супер позициялардын жардамы аркылуу атомардык формулалардан ж-а термдерден түзүлсө, анда келтирилген барабардык аксиомаларын, 􀀆 нин ж-а ''t'' нын ордуна атомардык формулалар ж-а термдер алынганда, алардын жеке учурунан бөлүп алса болот. Символдук түрдө:
</math> мында φ– каалагандай формула, <math>t
<br/>''х<sub>i</sub> = y<sub>i</sub> 􀀏 P (х''<sub>1</sub>, ...''х<sub>i, ...</sub>х<sub>n) 􀂟</sub>P (х''<sub>1</sub>, ...''у<sub>i, ...</sub>х<sub>n''</sub>),
</math> – каралып жаткан тилдин каалагандай терми,<math>x,y,v-
<br/>''х<sub>i</sub> = y<sub>i</sub> 􀂟 f (х''<sub>1</sub>, ...''х<sub>i, ...</sub>х<sub>n) 􀀃 </sub>f (х''<sub>1</sub>, ...''у<sub>i, ...</sub>х<sub>n''</sub>),
</math> өзгөрмөлөр. Барабардык аксиомаларынын жардамы менен барабардык катышынын симметриялуулугу, транзиттүүлүгү далилденет. Ал үчүн <math>\varphi
<br/>мында ''P'' ж-а ''f n''-орундуу предикаттык ж-а функционалдык символдорду түшүндүрөт.
</math> нин ордуна биринчи учурда <math>y= \varphi
<br/>''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''
</math>, экинчи учурда <math>v=z
</math> формуласын алуу керек. Эгер каралып жаткан тилдин формулалары жана термдери логикалык байламталардын жана супер позициялардын жардамы аркылуу атомардык формулалардан жана термдерден түзүлсө, анда келтирилген барабардык аксиомаларын, <math>\varphi
</math> нин жана <math>t
</math> нын ордуна атомардык формулалар жана термдер алынганда, алардын жеке учурунан бөлүп алса болот. Символдук түрдө:<br/><math>x_i=y_i\land P(x_1, ...x_i, ...x_n)\Rightarrow P(x_1, ...y_i, ...x_n)
</math>,
 
<math>x_i=y_i\Rightarrow f(x_1, ...x_i, ...x_n) = f(x_1, ...y_i, ...x_n),
</math><br />мында <math>P
</math> ж-а <math>f-n
</math>-орундуу предикаттык ж-а функционалдык символдорду түшүндүрөт.<br />
 
''А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.''
[[Category: 2-том]]
[[Category: 2-том]]

08:00, 23 Апрель (Чын куран) 2026 -га соңку нускасы

БАРАБАРДЫК АКСИОМАЛАРЫ – математикалык далилдөөлөрдөгү барабардык катышынын колдонулушун тартиптөөчү аксиомалар. Бул аксиомалар барабардык катышынын рефлексивдүүлүгүн жана теӊди теӊи менен алмаштырууга боло тургандыгын аныктайт. Барабардык аксиомалары символдук түрдө төмөнкүчө жазылат: мында φ– каалагандай формула, – каралып жаткан тилдин каалагандай терми, өзгөрмөлөр. Барабардык аксиомаларынын жардамы менен барабардык катышынын симметриялуулугу, транзиттүүлүгү далилденет. Ал үчүн нин ордуна биринчи учурда , экинчи учурда формуласын алуу керек. Эгер каралып жаткан тилдин формулалары жана термдери логикалык байламталардын жана супер позициялардын жардамы аркылуу атомардык формулалардан жана термдерден түзүлсө, анда келтирилген барабардык аксиомаларын, нин жана нын ордуна атомардык формулалар жана термдер алынганда, алардын жеке учурунан бөлүп алса болот. Символдук түрдө:
,


мында ж-а -орундуу предикаттык ж-а функционалдык символдорду түшүндүрөт.

А. А. Чекеев, С. С. Токсонбаев.