ДАНИЯЛЫКТАР: нускалардын айырмасы

Кыргызстан Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
vol_3>KadyrM
No edit summary
 
м (1 версия)
(Айырма жок)

17:37, 18 Март (Жалган куран) 2025 -деги абалы

ДАНИЯЛЫКТАР , д а н д а р (өздөрүн д а н­с к е р е деп аташат) – Даниянын негизги кал­кы. Швеция, Норвегия, Германия (Шлезвиг- Гольштейн жери), АКШ, Канада, Австралияда да жашашат.

Саны 5,7 млн киши, а. и. 5,1 млну Данияда (2000). Д. дания (дан) тилинде сүйлө­шөт. Д-дын көпчүлүгү лютеран, калгандары протестант ж-а като­лик дининде. Д-дын түпкү теги б. з. ч. 3-миӊ жылдыктын аягында Даниянын азыркы ай­магына Скандинавия а-нан көчүп келишкен кимврлер, юттар, англ­дар, сакстар сыяктуу герман уруулары, 5–6- к-да Түш. Швециядан келген дан уруулары (өлкө ошолордун атынан Данмарк же дандар жери деп аталган) деген божомолдор бар. Алар фриздер, Балтика өндүрүндөгү славяндар м-н ара­лашып, бир этноско биригип кеткен. Викинг­дердин үстөмдүгүнүн тушунда Д-дын мамлекети пайда болуп, христиан динин кабыл алган. 10– 11-к-да бирдиктүү дания эли калыптанып, 19- к-да улут болуп түзүлгөн. Негизинен дыйкан­чылык, мал чарбачылык, балык уулоочулук м-н кесиптенишет. Д-да байыртадан кол өнөрчү­лүгү өнүккөн. Темир ж-а жыгач устачылык, зер­герчилик, карапачылык, кездеме ж-а килем то­куу иштери өнүгүп, 19-к-дын аягына чейин бе­тине көчөт түшүрүлгөн оймо-чиймелүү карапа ж-а металл буюмдары кеӊири колдонулган. Эр­кектер кездеме токуп, жаныбарлардын турпа­тын жыгачтан жасашкан. Д-дын көпчүлүгү ша­арларда турушат. Улуттук кийимдери негизи­нен жүндөн токулат. Аялдар жеӊдүү кофта, ке­нен тигилген узун юбка кийип, алжапкыч та­гынышкан. Эркектер ак көйнөк, багалеги тизе ылдый шым, тизеден жогору жүн байпак, күрмө, улгайгандары кемсел, башына жүндөн токул­ган баш кийим же цилиндр (өтө бийик төбөлүү калпак) кийишкен. Тамак-ашы – эт, балык, сүт азыктары, а. и. күрүч, таруу, буудай, арпадан бышырылган ботко, фледегред (малина м-н кай­мак аралаштырып жасалган буудай ботко), бутерброддун 700 түрү, маргарин кеӊири колдо­нулат. Суусундук катары кофе, чай ичишет. Айыл жерлеринде дыйкандар арпадан пиво кай­натышат. Улуттук майрамдары – Ыйык Лю­сия (13-декабрь), Ыйык Кнюда (13-январь) ж. б. Ш. Керимова.