ДАСТАН

Кыргызстан Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
11:19, 18 Март (Жалган куран) 2025 карата vol_3>KadyrM тарабынан жасалган версия
(айырма) ← Мурунку нускасы | Соңку нускасы (айырма) | Жаңыраак нускасы → (айырма)
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү

ДАСТАН – эпикалык жанр; Чыгыш элдеринин фольклору м-н ад-тындагы баатырдык же ро­мантикалык мүнөздөгү көлөмдүү поэма. Ыр тү­рүндө же кара сөз м-н жазылат; аткарууда кы­раатка, обонго салып айтуу кезектеше берет. Д. баатырдык-фантастикалык темадагы жомок, уламыш, санжыралардан турат. Кара сөз тү­рүндөгүсүндө ыр, диалог же монолог эриш-ар­как жүрөт. Д-ды түркмөн, азербайжан, түрктөр о г у з - н а м е деп да атайт. 10–15-к-да перс, тажик, өзбек, азербайжан ад-тында айрым ро­мантикалык поэмалар (мис., «Лайли-Мажнун», «Хосров-Ширин») ж-а эпикалык чоӊ поэмалар­дын главалары (мис., Фирдоусинин «Шахнаме­си») Д. делген. Көпчүлүк Д-ды качандыр бир за­манда жеке адамдар чыгарып, элдин көркөм кенчине кирген элдик-поэтикалык Д-дан айыр­маланбай калган. Д-дын бул эки түрүнө теӊ ка­арманды идеалдаштыруу, апыртуу мүнөздүү. Профессионал ад-тта Д. 16–18-к-да кыйла өрүш алган. Кээ бир элде (өзбек, кара калпак, түрк, кыргыз ж. б.) Д. азыр да жаралууда. Кыргыз фолькористикасы м-н адабият таануусунда фольклордук (мис., «Жаныш-Байыш», «Кур­манбек») ж-а адабий поэмаларды кээде Д. деп атайт. «ДАСТАН» ТРАНСУЛУТТУК КОРПОРАЦИЯСЫ – ачык акционердик коом (1993). Бишкек-

теги Кыргыз CCРинин 50 жылдыгы атн. «Физприборлор» з-нун (1956) базасында уюшул­ган. Коом – КМШда деӊиз аскеринин курал-жа­рактарын‚ суу алдындагы-тех. атайын багыт­тагы каражаттарды куруучу негизги ишкана­лардын бири. Коргонуу комплексинин жогорку технологиясы мед. техниканы өндүрүү үчүн пай­даланылат‚ ал техникалар м-н КМШ өлкөлөрү­нүн көпчүлүгүнүн мед. мекемелери жабдылган. Жаӊы экон. шарттарда иштөө мезгилинде өндү­рүштүк-тех. багыттагы буюмдарды, эл керек­төөчү товарларды чыгаруу өздөштүрүлдү. Моск­ва‚ Красноярск‚ Новосибирск‚ Екатеринбург (Рос­сия)‚ Полтава (Украина) ш-ларында корпора­циянын сервистик кызмат көрсөтүү борборлору м-н өкүлчүлүктөрү түзүлгөн. Коом 1994-ж. «Ал­тын глобус» Эл аралык сыйл. татыган.