ДАЛЬТОН

Кыргызстан Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
03:16, 3 Апрель (Чын куран) 2025 карата Dilde (талкуу | салымы) тарабынан жасалган версия
(айырма) ← Мурунку нускасы | Соңку нускасы (айырма) | Жаңыраак нускасы → (айырма)
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү

ДА́ЛЬТОН (Долтон) (Dalton) Жон (6.9.1766, Улуу Британия, Иглсфилд – 27.7.1844, Манчес­тер) – англиялык химик ж-а физик, Лондон Король коомунун мүчөсү (1822). Париж ИAнын (1830) чет өлкөлүк ардактуу мүчөсү, Кендалда ж-а Манчестерде математикадан сабак берген. Ман­честердеги адабий-философиялык коомдун мүчөсү (1794), секретары (1800) ж-а төрагасы (1817) болгон. Эсе­лик катыш законун ачкан (1803); «атомдук сал­мак» түшүнүгүн киргизип, биринчи болуп бир нече элементтердин атомдук салмагын (масса­сын) аныктаган. Газ закондорун ачып (1801 ж-а 1803), кийин алар Дальтондун атынан аталган. Көрүү кемтигин алгач баяндаган (1794; өзү ооруган), кийинчерээк ал дальтонизм деп аталган.