ДИЕН СИНТЕЗИ
ДИЕ́Н СИНТЕЗИ , Д и л ь с-А л ь д е р р е а кц и я с ы – молекуладагы кош байланыштары жанаша турган СО, СООН, CN, NO2 топторунун таасиринде активдүү касиетке ээ каныкпаган бирикмелер диен углеводороддорун кошуп алып, алты мүчөлүү циклдүү бирикмелерди пайда кылуу реакциясы. Д. с-нде 1,3-диендер м-н этилен катарындагы углеводороддордун ортосундагы реакциялар жай жүрөт ж-а продуктунун чыгышы анчейин көп болбойт. Эгерде этилен углеводороддору терс индукциялык эффектиге ээ бол-
гон атом топтору м-н активдештирилген болсо, реакция алда канча тез жүрөт ж-а реагенттердин бардыгы реакцияга калдыксыз кирет. Мындай диенофилдерге, акролеин, кротон альдегиди, акрилонитрил, малеин ангидрид ж. б. тиешелүү. Диенофилдер катары нитробирикмелер, азобирикмелер ж. б. да колдонулат. Диендердин кызматын бутадиен, гетерциклдүү бирикмелер, мис., фуран да аткарат. Д. с-н 1928-ж. немис химиктери О. Дильс ж-а К. Альдер ачкан. Д. с. орг. синтезде, а. и. стероиддерди, дарыларды ж. б. синтездөөдө кеңири колдонулат.